Tạo nền tảng giảm nghèo bền vững ở xã vùng biên ở Hà Tĩnh

Làm giàu từ “đất”

Là xã miền núi, biên giới, xã Sơn Hồng (Hà Tĩnh) có nhiều lợi thế về đất đai, khí hậu để phát triển kinh tế nông nghiệp. Từ những lợi thế đó, người dân từng bước lựa chọn những mô hình phù hợp, tạo việc làm, nâng thu nhập và mở hướng thoát nghèo bền vững.

Đến năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo của xã còn 4,52%, hộ cận nghèo 3,77%; thu nhập bình quân đầu người đạt 53,03 triệu đồng/năm. Trong kết quả ấy, việc chuyển đổi phương thức sản xuất, phát triển các mô hình kinh tế phù hợp đóng vai trò quan trọng.

Một trong những hướng đi đang phát huy hiệu quả là trồng chè. Toàn xã hiện có gần 27,2ha chè, sản lượng hơn 440 tấn chè búp tươi/năm, doanh thu khoảng 3,3 tỷ đồng. Một số diện tích được sản xuất theo hướng liên kết với doanh nghiệp, tạo đầu ra tương đối ổn định cho người dân.

Tại thôn 2, gần 30 hộ trồng chè với tổng diện tích gần 10ha. Nhiều hộ mạnh dạn chuyển một phần diện tích keo sang trồng chè liên kết.

Ông Phạm Đình Chuyên là một trong những hộ tiên phong. Từ diện tích tại khu vực Đồi Lấu, gia đình ông chuyển từ trồng keo sang chè. Năm 2024, gần 1ha chè mang lại thu nhập hơn 100 triệu đồng.

So với cây rừng có chu kỳ dài, chè cho thu hoạch thường xuyên, tạo dòng thu nhập ổn định hơn. Theo Hội Nông dân xã Sơn Hồng, bình quân mỗi ha chè có thể cho thu nhập khoảng 120 triệu đồng/năm.

Cùng với cây chè, nuôi hươu là nghề đã gắn bó lâu đời với người dân Sơn Hồng. Tận dụng kinh nghiệm chăn nuôi và nguồn thức ăn sẵn có, nhiều hộ gây dựng đàn hươu từ quy mô nhỏ, kết hợp khai thác nhung và bán con giống.

Một số hộ còn phát triển mô hình kinh tế tổng hợp. Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh từng ghi nhận mô hình của ông Lê Đức Toàn ở thôn 12 trên diện tích 5,5ha, với 56 con hươu cùng lợn, vịt, bò, cây ăn quả và cây dược liệu.

Những mô hình này cho thấy hướng đi của người dân Sơn Hồng không chỉ là tăng diện tích hay số lượng vật nuôi, mà từng bước khai thác hiệu quả hơn nguồn lực đất đai, lao động và kinh nghiệm sản xuất tại địa phương.

Để sinh kế thành “cần câu” lâu dài

Điểm đáng chú ý trong công tác giảm nghèo ở Sơn Hồng là sự thay đổi từ tư duy hỗ trợ trực tiếp sang tạo điều kiện để người dân chủ động phát triển kinh tế.

Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 đã tạo thêm nguồn lực để Hà Tĩnh thực hiện các chính sách hỗ trợ người nghèo, phát triển sinh kế, đào tạo nghề, nâng cao năng lực sản xuất và tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Toàn tỉnh được bố trí hơn 376,8 tỷ đồng thực hiện chương trình trong giai đoạn này.

Với Sơn Hồng, một địa bàn miền núi, biên giới, việc lựa chọn sinh kế phù hợp điều kiện thực tế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Hỗ trợ của Nhà nước chỉ phát huy hiệu quả khi được chuyển hóa thành năng lực sản xuất và nguồn thu nhập lâu dài cho người dân.

Theo lãnh đạo UBND xã Sơn Hồng, địa phương xác định phát triển kinh tế hộ, khai thác tốt lợi thế đất đai và xây dựng những mô hình sản xuất phù hợp là một trong những giải pháp quan trọng để giảm nghèo bền vững. Cùng với hỗ trợ người dân tiếp cận chính sách, xã chú trọng hướng dẫn kỹ thuật, kết nối sản xuất và tiêu thụ, khuyến khích các hộ mạnh dạn đầu tư, mở rộng quy mô.

“Quan điểm của địa phương là giảm nghèo phải gắn với tạo sinh kế và nâng cao thu nhập. Người dân cần được hỗ trợ để có phương thức sản xuất phù hợp, từ đó từng bước chủ động vươn lên, hạn chế nguy cơ tái nghèo”, lãnh đạo xã Sơn Hồng chia sẻ.

Thực tế cũng cho thấy, mỗi mô hình đều có những yêu cầu riêng. Với cây chè, bài toán đặt ra là nâng cao chất lượng, chăm sóc theo đúng kỹ thuật, bảo đảm nguồn nước và duy trì liên kết tiêu thụ. Với nghề nuôi hươu, bên cạnh kinh nghiệm truyền thống, người dân cần quan tâm chất lượng đàn giống, quy trình chăm sóc và chủ động hơn trước những biến động của thị trường nhung hươu.

Do đó, giảm nghèo bền vững không thể chỉ tính bằng số hộ thoát nghèo qua từng năm, mà quan trọng hơn là tạo được nền tảng để người dân có việc làm, có thu nhập ổn định và đủ khả năng tự đứng vững trước những biến động của thị trường.

Tại Đại hội Đảng bộ xã Sơn Hồng lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030, địa phương xác định tiếp tục mở rộng vùng chuyên canh chè, phát triển cây dược liệu dưới tán rừng và nâng cao hiệu quả đàn hươu. Đây là những hướng đi nhằm khai thác tốt hơn lợi thế nông nghiệp miền núi, đồng thời tạo thêm việc làm và thu nhập cho người dân.

Từ những triền đồi, khu vườn và chuồng trại, người dân Sơn Hồng đang từng bước biến lợi thế sẵn có thành sinh kế. Một ha chè cho thu nhập đều đặn, một đàn hươu được chăm sóc tốt hay một mô hình sản xuất tổng hợp đều có thể trở thành “chiếc cần câu” giúp mỗi gia đình chủ động hơn về kinh tế.

Đó cũng là mục tiêu sâu xa của giảm nghèo bền vững: không chỉ đưa một hộ dân vượt qua ngưỡng nghèo, mà quan trọng hơn là giúp họ có sinh kế, có năng lực sản xuất và nguồn thu đủ ổn định để không quay trở lại vòng nghèo đói.

Ở Sơn Hồng, câu chuyện ấy đang được bắt đầu từ chính “đất” – tài sản mà người dân có trong tay và đang từng bước biết cách làm cho sinh lợi.