Biến tiếng Anh thành môi trường giao tiếp trong học đường

Không thể tiếp tục dạy tiếng Anh theo tư duy học để thi

Ngày 28/5, Trường ĐH Thủ đô Hà Nội phối hợp với Tạp chí Giáo dục (Bộ GD&ĐT) tổ chức hội thảo “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học: Cơ hội và thách thức đối với các cơ sở đào tạo giáo viên”.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Nguyễn Văn Tuân – Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Thủ đô Hà Nội nhấn mạnh, việc nâng tầm tiếng Anh trở thành "ngôn ngữ thứ hai" trong trường học không chỉ là mục tiêu sư phạm, mà là tuyên ngôn chiến lược về tầm nhìn quốc gia, khẳng định khát vọng định vị lại vị thế của Việt Nam trên bản đồ trí tuệ thế giới.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Tuân, mô hình giảng dạy các môn học bằng tiếng Anh đã và đang trở thành một xu thế tất yếu tại các quốc gia có nền giáo dục tiên tiến trong khu vực và trên thế giới.

Nhắc lại Quyết định số 2371/ QĐ-TTg ngày 27/10/2025 phê duyệt Đề án “Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ 2 trong trường học”, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Thủ đô Hà Nội khẳng định, đây là quyết sách mang tính lịch sử, đòi hỏi thay đổi căn bản về mặt triết lý.

“Chúng ta không thể tiếp tục dạy tiếng Anh theo tư duy "học để thi", mà phải chuyển dịch sang "sống cùng ngôn ngữ", biến tiếng Anh thành chất xúc tác, thành môi trường giao tiếp sinh động hằng ngày trong không gian học đường” - PGS.TS Nguyễn Văn Tuân nhấn mạnh.

Ông cho rằng, giáo dục đương đại không chờ đợi những người đi sau, mà đòi hỏi tư thế chủ động. Các cơ sở đào tạo giáo viên là nơi định hình dòng chảy, quyết định sự thành bại của hệ thống.

Vai trò then chốt của giáo viên

PGS.TS Hà Văn Dũng – Phó Tổng biên tập Tạp chí Giáo dục cho biết, Ban Tổ chức đã tiếp nhận hơn 100 bài viết từ các chuyên gia, nhà khoa học và cán bộ giảng dạy trên phạm vi cả nước; trong đó, 70 bài viết có chất lượng đã được gửi đến Tạp chí Giáo dục để tiếp tục phản biện và xem xét đăng tải.

Nội dung các bài viết đã phản ánh thực trạng, cơ hội và thách thức của việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học; trong đó tập trung vào 5 mạch nội dung chính:

Thứ nhất: Tái cấu trúc chương trình đào tạo và chuẩn hóa khung năng lực đội ngũ giáo viên

Thứ hai: Đổi mới phương pháp dạy học tích hợp và thiết kế tiến trình bài giảng chuyên ngành

Thứ ba: Đột phá công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số học liệu

Thứ tư: Hoạch định chính sách quản lý, xây dựng công cụ đánh giá và môi trường thể chế.

Thứ năm: Phân tích tâm lý học giáo dục, động lực học tập và rào cản hành vi của người học.

Theo PGS.TS Hà Văn Dũng, Hệ thống các bài viết, báo cáo và tham luận gửi về Hội thảo đã phác thảo bức tranh học thuật toàn diện, có giá trị khoa học và thực tiễn về chủ đề của hội thảo “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học: Cơ hội và thách thức đối với các cơ sở đào tạo giáo viên”.

TS Trần Anh Tuấn - Trường ĐH Thủ đô Hà Nội nhấn mạnh, phát triển đội ngũ giáo viên song ngữ là một trong những yếu tố then chốt quyết định sự thành công của chính sách đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong giáo dục phổ thông.

Từ kinh nghiệm của một số quốc gia châu Á có nhiều điểm tương đồng với Việt Nam và so sánh các mô hình đào tạo, bồi dưỡng, tuyển dụng, đãi ngộ giáo viên song ngữ tại các quốc gia, TS Trần Anh Tuấn rút ra một số bài học tham chiếu có giá trị thực tiễn cho Hà Nội trong việc xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên song ngữ; trong đó nhấn mạnh đến chính sách đào tạo, chuẩn năng lực, cơ chế hợp tác quốc tế và điều kiện bảo đảm chất lượng.

Từ góc nhìn thực tiễn của một hệ thống trường phổ thông, bà Nguyễn Ngọc Lan - Giám đốc Đào tạo hệ thống trường phổ thông liên cấp Edison, Hiệu trưởng trường phổ thông liên cấp Edison An Khánh (Hà Nội) cho rằng, tiếng Anh không chỉ là môn học, mà cần trở thành công cụ để học sinh tiếp cận tri thức, phát triển tư duy học thuật, giao tiếp, hợp tác và hội nhập.

Trên cơ sở thực tiễn tại Edison Schools, bà Lan phân tích vai trò then chốt của giáo viên trong việc thiết kế môi trường học tập song ngữ, phát triển học liệu, tổ chức hoạt động dạy học tích hợp, đánh giá năng lực học sinh và ứng dụng công nghệ, AI vào quá trình giảng dạy.

Chỉ ra những thách thức trong việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên như năng lực tiếng Anh học thuật, phương pháp sư phạm song ngữ, khả năng điều chỉnh học liệu quốc tế và sự chênh lệch trình độ học sinh…, bà Lan đề xuất tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo giáo viên, trường phổ thông và các tổ chức quốc tế nhằm xây dựng một hệ sinh thái đào tạo – bồi dưỡng giáo viên song ngữ bền vững, thực chất và phù hợp với yêu cầu giáo dục trong bối cảnh hội nhập.