Đặt giáo dục và đào tạo vào vị trí trung tâm

Đại hội tiếp tục khẳng định giáo dục là quốc sách hàng đầu, đặt giáo dục ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển đất nước đã tạo ra sự lan tỏa mạnh mẽ trong đội ngũ nhà giáo, học sinh, sinh viên và toàn xã hội.

Niềm tin, kỳ vọng mới với giáo dục

Sau thành công của Đại hội Đảng XIV, Trần Thị Sen - sinh viên Khoa Tiếng Trung Quốc, Trường Đại học Mở Hà Nội kỳ vọng đất nước sẽ bước vào một giai đoạn phát triển mới toàn diện; trong đó con người, đặc biệt là thế hệ trẻ, được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia; sẽ có những chính sách cụ thể, nhất quán về phát triển con người, giáo dục, y tế, khoa học - công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Từ thực tiễn học tập tại trường, bản thân nhiều học kỳ liên tiếp được ghi nhận bằng học bổng giỏi và xuất sắc, được tuyên dương danh hiệu sinh viên xuất sắc năm học 2024 - 2025, sinh viên Trần Thị Sen càng củng cố niềm tin rằng, nếu có chính sách đúng đắn, môi trường học tập thuận lợi và cơ chế khuyến khích phù hợp, sinh viên hoàn toàn có thể phát huy tối đa tiềm năng.

“Từ những định hướng lớn mà Đại hội Đảng XIV đặt ra, em mong muốn các chính sách mới cho giáo dục sẽ được triển khai thực chất, đi sâu vào cải thiện chất lượng môi trường học tập và cơ hội phát triển của người học, đặc biệt là sinh viên.

Trong đó, môi trường học tập được đổi mới mạnh mẽ theo hướng giảm lý thuyết, tăng cường thực hành, nghiên cứu khoa học và gắn kết chặt chẽ với thực tiễn xã hội, nhu cầu của thị trường lao động. Em kỳ vọng sinh viên sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận các chương trình đào tạo hiện đại, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số trong học tập”, Trần Thị Sen chia sẻ.

Cùng đó, sinh viên này bày tỏ mong muốn các chính sách giáo dục sau Đại hội sẽ bảo đảm tính công bằng trong tiếp cận cơ hội học tập, nhất là đối với sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, sinh viên ở vùng sâu, xa. Việc đầu tư cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên và hệ thống hỗ trợ người học không chỉ giúp nâng cao chất lượng đào tạo, mà còn tạo động lực để sinh viên yên tâm học tập, nghiên cứu và phát triển bản thân.

Các chính sách mới cũng được kỳ vọng sẽ mở rộng hơn nữa cơ hội hợp tác quốc tế, trao đổi học thuật, thực tập và khởi nghiệp, giúp sinh viên Việt Nam có đủ năng lực cạnh tranh, hội nhập trong môi trường toàn cầu hóa.

Ở góc độ nhà giáo, cô Phạm Nguyễn Trang Ngân - giáo viên Trường THPT A Lưới (TP Huế) kỳ vọng, sau thành công của Đại hội Đảng XIV, giáo dục tiếp tục được xác định là quốc sách hàng đầu, nền tảng quan trọng để phát triển con người Việt Nam toàn diện, nhất là đối với địa bàn còn nhiều khó khăn như vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Cô Trang Ngân cũng bày tỏ mong muốn, những chủ trương lớn của Đảng sẽ được cụ thể hóa bằng các chính sách thiết thực, bền vững, hướng mạnh hơn về cơ sở, thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa miền núi và đồng bằng, giữa các nhóm học sinh khác nhau. Khi giáo dục được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển, mỗi học sinh dù ở bất cứ vùng miền nào đều có cơ hội học tập công bằng, được tôn trọng, phát triển đúng tiềm năng của mình.

Là giáo viên vùng cao, cô Phạm Nguyễn Trang Ngân tha thiết mong muốn sau Đại hội XIV, các chính sách dành cho nhà giáo sẽ tiếp tục được quan tâm, điều chỉnh kịp thời và nhân văn hơn.

Đặc biệt là chính sách đãi ngộ phù hợp với điều kiện công tác đặc thù: Lương, phụ cấp, nhà công vụ, điều kiện sinh hoạt để giáo viên yên tâm gắn bó lâu dài với nghề. Cùng đó là môi trường làm việc an toàn, tôn trọng và hỗ trợ, giảm áp lực hành chính, tạo điều kiện để giáo viên tập trung cho chuyên môn, chăm lo học sinh.

“Đội ngũ nhà giáo cũng mong có nhiều cơ hội hơn nữa trong bồi dưỡng, phát triển nghề nghiệp, giúp giáo viên vùng cao được tiếp cận các chương trình tập huấn, chuyển đổi số, đổi mới phương pháp dạy học như khu vực thuận lợi hơn. Mong chính sách giáo dục mới sẽ quan tâm nhiều hơn nữa đến học sinh dân tộc thiểu số, từ chương trình học phù hợp văn hóa, ngôn ngữ, đến hỗ trợ học tập, bán trú, học bổng… để các em không bị bỏ lại phía sau”, cô Phạm Nguyễn Trang Ngân bày tỏ.

“Đại hội XIV diễn ra trong bối cảnh đất nước đang bước vào kỷ nguyên vươn mình. Tôi thực sự kỳ vọng giáo dục sẽ tiếp tục được đặt đúng vị trí là quốc sách hàng đầu và động lực then chốt cho phát triển đất nước”.

Chia sẻ điều này, với góc nhìn của nhà giáo trực tiếp đứng lớp, thầy Trang Minh Thiên - giáo viên Trường THPT Nguyễn Việt Dũng (TP Cần Thơ) mong muốn, những định hướng lớn của Đại hội sẽ sớm được cụ thể hóa bằng các chính sách ổn định, dài hạn, mang tính đột phá, để giáo dục đổi mới thực chất trong từng nhà trường, lớp học. Khi giáo dục được đặt ở vị trí trung tâm, người học có cơ hội phát triển toàn diện hơn, đội ngũ nhà giáo sẽ có thêm niềm tin và động lực để cống hiến lâu dài.

Quyết tâm hiện thực hóa chủ trương của Đảng

Từ thực tiễn giảng dạy, thầy Trang Minh Thiên mong muốn các chính sách mới trong giai đoạn tới sẽ tiếp tục chăm lo tốt hơn cho đội ngũ nhà giáo, đúng với tinh thần “nhà giáo là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục”. Trong đó, chính sách đãi ngộ và tiền lương của nhà giáo được cải thiện theo hướng bảo đảm đời sống, để giáo viên yên tâm cống hiến, toàn tâm cho chuyên môn.

Môi trường làm việc ngày càng là không gian cởi mở, nơi sự sáng tạo được khuyến khích và tiếng nói chuyên môn của giáo viên được tôn trọng tuyệt đối, trang bị đầy đủ thiết bị dạy học số hóa, tạo điều kiện tốt nhất cho việc áp dụng công nghệ vào giảng dạy.

Cơ hội phát triển nghề nghiệp được mở rộng thông qua các chương trình bồi dưỡng chuyên sâu, thiết thực, gắn với đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, chuyển đổi số, giáo dục STEM trí tuệ nhân tạo (AI), giáo dục hướng nghiệp và giáo dục vì sự phát triển bền vững.

Trước những chủ trương lớn của Đảng về đột phá phát triển giáo dục, đào tạo và phát triển con người Việt Nam, thầy Trang Minh Thiên cho rằng, mỗi nhà giáo cần ý thức rõ hơn trách nhiệm, sứ mệnh và vai trò tiên phong của mình.

Để làm được điều đó, trước hết cần không ngừng tự học, tự bồi dưỡng, nâng cao năng lực chuyên môn, năng lực sư phạm và khả năng thích ứng với yêu cầu đổi mới giáo dục trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước.

Đồng thời, mỗi nhà giáo cần chủ động đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học, gắn kiến thức với thực tiễn đời sống; giữ vững đạo đức nghề nghiệp, tinh thần trách nhiệm, tình yêu thương và sự kiên nhẫn với học sinh, coi sự tiến bộ của người học là thước đo giá trị nghề nghiệp của bản thân.

Trước những định hướng lớn của Đảng về giáo dục và đào tạo, cô Trang Ngân khẳng định luôn ý thức rõ trách nhiệm và sứ mệnh của người thầy. Trong đó, nhiệm vụ trọng tâm trước hết là không ngừng tự học, bồi dưỡng, đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng sư phạm.

Đồng thời, gắn bó với học sinh vùng cao bằng tình yêu nghề, sự thấu hiểu, kiên nhẫn, giúp các em không chỉ học chữ mà còn hình thành nhân cách, niềm tin, khát vọng vươn lên. Chủ động thích ứng với đổi mới giáo dục, góp phần thực hiện hiệu quả các chủ trương của Đảng, đưa nghị quyết vào thực tiễn lớp học một cách sinh động, nhân văn.

“Tôi tin rằng, với sự quan tâm đúng hướng của Đảng và Nhà nước, cùng tinh thần trách nhiệm, tâm huyết, quyết tâm đổi mới của đội ngũ nhà giáo, ngành Giáo dục sẽ hoàn thành tốt sứ mệnh phát triển con người, tạo nền tảng vững chắc cho đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới”, cô Phạm Nguyễn Trang Ngân chia sẻ.

Kỳ vọng được phát triển toàn diện

Nhận thức rõ Đại hội Đảng XIV đã xác định giáo dục, đào tạo và phát triển con người là một trong những trọng tâm chiến lược quốc gia, với tư cách là sinh viên đại học, Trần Thị Sen ý thức sâu sắc rằng mỗi sinh viên cần cụ thể hóa những định hướng lớn ấy bằng hành động thiết thực.

Những kết quả đạt được trong học tập, nghiên cứu khoa học, thể thao, công tác Đoàn - Hội và các hoạt động tình nguyện không chỉ là sự ghi nhận của các cấp, ngành, mà còn trở thành động lực để sinh viên này tiếp tục phấn đấu, rèn luyện và cống hiến nhiều hơn.

“Cá nhân em sẽ học tập nghiêm túc cả kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng mềm; tham gia hoạt động nghiên cứu và thực hành sáng tạo theo yêu cầu đổi mới giáo dục; nâng cao tư duy số, ngoại ngữ, kỹ năng hội nhập quốc tế.

Mục tiêu nhằm trở thành nhân lực chất lượng cao, đáp ứng những yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới; đồng thời, chung tay cùng cộng đồng thúc đẩy văn hóa học tập suốt đời, sáng tạo và cống hiến, phù hợp với tầm nhìn chiến lược mà Đại hội XIV đã đề ra”, sinh viên Trần Thị Sen chia sẻ.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, kinh tế tri thức và chuyển đổi số ngày càng đóng vai trò quyết định, giáo dục không chỉ được nhìn nhận như một lĩnh vực sự nghiệp, mà còn là động lực cốt lõi của tăng trưởng bền vững.

Sinh viên Nguyễn Ngọc Huyền – lớp K67 EB, Khoa Kế toán (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) nhìn nhận, đất nước bước vào chu kỳ phát triển mới - đón nhận thông điệp đặt giáo dục ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia. Hơn ai hết, học sinh, sinh viên chính là đối tượng trực tiếp thụ hưởng và cũng là chủ thể của những thay đổi mà chính sách giáo dục mang lại.

Điều mà Ngọc Huyền và các sinh viên khác mong muốn, giáo dục không chỉ là truyền thụ tri thức, mà còn là quá trình hình thành nhân cách, nuôi dưỡng khát vọng và năng lực tự học, tự sáng tạo. Khi giáo dục được đặt ở trung tâm, người học cần được lắng nghe nhiều hơn, được khuyến khích phản biện, được thử nghiệm, sai và sửa trong một môi trường không áp lực thành tích đơn thuần.

Nữ sinh kỳ vọng, chính sách giáo dục sẽ giảm gánh nặng thi cử, tăng cơ hội phát triển năng lực cá nhân. Mỗi học sinh, sinh viên có thế mạnh khác nhau, ước mơ khác nhau. Giáo dục trong giai đoạn mới cần tạo ra nhiều “con đường” để người học lựa chọn, thay vì một lối đi hẹp được đo bằng điểm số. Khi cơ hội học tập, nghiên cứu, thực hành, khởi nghiệp được mở rộng, người học sẽ có động lực học tập thực chất và chủ động hơn với tương lai của mình.

Bên cạnh đó, cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng, công bằng giữa các vùng miền là mong mỏi lớn của học sinh, sinh viên. Theo Ngọc Huyền, khi giáo dục trở thành động lực phát triển, không ai bị bỏ lại phía sau.

“Chúng tôi kỳ vọng chính sách sẽ tiếp tục đầu tư mạnh mẽ cho giáo dục vùng khó khăn, hỗ trợ học sinh yếu thế, để tri thức thực sự trở thành chìa khóa mở cánh cửa vươn lên cho mọi người” - Ngọc Huyền bày tỏ và đặt niềm tin vào đội ngũ nhà giáo, ngành Giáo dục.

Khi thầy cô được bảo đảm đời sống, tôn vinh đúng mức, làm nghề trong môi trường chuyên nghiệp, thì người học mới được truyền cảm hứng, dẫn dắt bằng tri thức và nhân cách. Nữ sinh hiểu rằng, sự đổi mới giáo dục không thể thành công nếu thiếu sự đồng hành của học sinh, sinh viên.

Biến kỳ vọng thành hiện thực

Việc Đại hội XIV tiếp tục khẳng định giáo dục là quốc sách hàng đầu, nền tảng và động lực cho phát triển nhanh, bền vững đất nước đặt ra trách nhiệm rất lớn đối với các cơ quan quản lý giáo dục. Bà Hà Thị Thu - Hiệu trưởng Trường THCS & THPT Bá Thước (Thanh Hóa) cho rằng, khi giáo dục được đặt ở vị trí trung tâm, thì yêu cầu đổi mới không chỉ nằm ở chương trình, sách giáo khoa, mà sâu xa hơn là đổi mới tư duy quản lý, cách thiết kế và thực thi chính sách.

Trách nhiệm đầu tiên của quản lý giáo dục trong giai đoạn mới là xây dựng hệ thống chính sách ổn định, nhất quán và có tầm nhìn dài hạn. Giáo dục không thể phát triển nếu liên tục thay đổi theo “tư duy nhiệm kỳ” hoặc những điều chỉnh manh mún. Người dạy, người học và cơ sở giáo dục cần một “khung chính sách” đủ rộng để sáng tạo nhưng cũng đủ rõ để yên tâm đầu tư lâu dài cho chất lượng.

Ngoài ra, quản lý giáo dục cần trao quyền thực chất cho các cơ sở giáo dục, đặc biệt là các trường đại học, cao đẳng. Khi được tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình, nhà trường mới có thể chủ động đổi mới chương trình, phương thức đào tạo, nghiên cứu khoa học và hợp tác quốc tế. Vai trò của cơ quan quản lý không còn là “làm thay”, mà là kiến tạo, giám sát và hỗ trợ phát triển.

Bên cạnh đó, chính sách đối với nhà giáo cần tiếp tục được ưu tiên. Nhà giáo là trung tâm của chất lượng giáo dục. Quản lý giáo dục có trách nhiệm tham mưu, triển khai các cơ chế bảo đảm đời sống, môi trường làm việc, cơ hội phát triển nghề nghiệp để thầy cô yên tâm cống hiến. Khi nhà giáo được tôn trọng và bảo vệ, giáo dục mới có nền tảng vững chắc.

Khi đặt giáo dục ở trung tâm phát triển, đòi hỏi ngành Giáo dục tăng cường trách nhiệm giải trình trước xã hội. Mọi đổi mới phải hướng đến người học, đáp ứng nhu cầu phát triển đất nước và hội nhập quốc tế. Niềm tin của xã hội đối với giáo dục chính là thước đo hiệu quả quản lý. Đó vừa là áp lực, vừa là động lực để ngành Giáo dục đổi mới mạnh mẽ và bền vững hơn trong giai đoạn mới.

Kỳ vọng nhiệm kỳ mới của Đảng sẽ tiếp tục dành sự quan tâm sâu sắc, ổn định và lâu dài cho sự nghiệp giáo dục, ông Đỗ Hồng Duy - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nghĩa Lợi, xã Quỹ Nhất (Ninh Bình) cho rằng, giáo dục tiểu học - bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân nên cần những định hướng và chính sách mang tính chiến lược, đồng bộ và sát với thực tiễn.

Từ thực tế quản lý nhà trường, ông Duy mong muốn công tác quy hoạch mạng lưới trường lớp trong thời gian tới sẽ được tính toán khoa học, phù hợp với đặc thù của cấp tiểu học. Việc bảo đảm đủ phòng học, điều kiện tổ chức bán trú, học 2 buổi/ngày và xây dựng môi trường học tập an toàn, thân thiện cho học sinh cần tiếp tục được ưu tiên. Đây là những điều kiện tiên quyết để thực hiện hiệu quả mục tiêu giáo dục toàn diện, chăm lo cả trí tuệ, thể chất và kỹ năng sống cho học sinh ngay từ những năm đầu đời.

Bên cạnh đó, chính sách tài chính cho giáo dục rất cần được triển khai đồng bộ, có trọng tâm và trọng điểm. Trong đó, việc đầu tư trang thiết bị, đồ dùng dạy học thiết yếu có ý nghĩa quan trọng, góp phần hỗ trợ giáo viên đổi mới phương pháp dạy học, tổ chức các hoạt động giáo dục trải nghiệm và phát triển phẩm chất, năng lực học sinh theo tinh thần Chương trình GDPT 2018. Khi điều kiện cơ sở vật chất được bảo đảm, nhà trường sẽ có thêm dư địa để nâng cao chất lượng dạy và học một cách bền vững.

Một nội dung then chốt khác mà ông Đỗ Hồng Duy quan tâm là xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên. Thực tiễn cho thấy, để nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học, cần bảo đảm đủ giáo viên theo định mức, đồng thời tạo điều kiện để đội ngũ nhà giáo được bồi dưỡng thường xuyên về chuyên môn, nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

Đặc biệt, đội ngũ giáo viên rất mong các chính sách về tiền lương, chế độ đãi ngộ trong thời gian tới sẽ được cải thiện theo hướng thực chất, tương xứng với vai trò, trách nhiệm và những đóng góp của người thầy.

“Khi nhà giáo yên tâm gắn bó lâu dài với nghề, được làm việc trong môi trường ổn định và có động lực phát triển, giáo dục tiểu học sẽ có nền tảng vững chắc để thực hiện tốt sứ mệnh đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách của thế hệ tương lai”, ông Đỗ Hồng Duy bày tỏ.

Việc Đại hội XIV đặt giáo dục ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển quốc gia thể hiện tầm nhìn dài hạn và sự lựa chọn đúng đắn. Trong bối cảnh kinh tế tri thức và chuyển đổi số, bà Tăng Thị Ngọc Mai - đại biểu Quốc hội khóa XIV, nguyên Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Trà Vinh (trước đây) nhìn nhận, không có động lực nào bền vững hơn đầu tư cho con người thông qua giáo dục. Tuy nhiên, từ chủ trương đến thực tiễn, điều quan trọng là chính sách phải đủ mạnh và hành động phải đủ quyết liệt.

Kỳ vọng lớn nhất của xã hội hiện nay là hệ thống chính sách giáo dục đồng bộ, gắn với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Giáo dục không thể tách rời khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và nhu cầu của nền kinh tế. Do đó, các chính sách cần thúc đẩy mối liên kết chặt chẽ giữa nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, để tri thức được chuyển hóa thành giá trị phát triển.

Một trọng tâm khác là chính sách đối với nhà giáo. Bà Mai cho rằng, nếu giáo dục được đặt ở trung tâm, thì nhà giáo phải ở vị trí trung tâm của chính sách. Cần có các quyết sách đủ mạnh để thu hút người giỏi vào ngành sư phạm, giữ chân và phát huy đội ngũ hiện có. Đây không chỉ là vấn đề tiền lương, mà còn là môi trường nghề nghiệp, sự tôn trọng xã hội và cơ hội phát triển chuyên môn.

Với học sinh, sinh viên, bà Mai mong muốn, giáo dục trong giai đoạn mới cần hướng tới phát triển năng lực toàn diện, tinh thần công dân và khả năng hội nhập. Quốc hội và các cơ quan hoạch định chính sách cần giám sát chặt chẽ việc thực thi các chủ trương, bảo đảm rằng mọi cải cách đều hướng đến chất lượng thực chất, không chạy theo hình thức hay thành tích.