Trang thông tin điện tử tổng hợp
Chi tiết tin tức
A- A A+ | Trong Tăng tương phản Giảm tương phản

Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh: Lá chắn phòng ngừa rủi ro về giá cho nông sản Việt

Đại biểu Quốc hội kỳ vọng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh giúp nông dân, hợp tác xã chủ động phòng ngừa rủi ro giá, khắc phục tình trạng được mùa mất giá.

Cơ sở pháp lý quan trọng

Sáng 20/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh. Nhiều đại biểu đến từ các địa phương có thế mạnh nông sản tán thành việc ban hành Luật, coi đây là công cụ để người sản xuất bảo vệ thành quả lao động của mình.

Đại biểu Tráng A Dương (Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai) cơ bản nhất trí về sự cần thiết ban hành Luật. Theo đại biểu, đây là cơ sở pháp lý quan trọng để phát triển thị trường hàng hóa hiện đại, minh bạch, đồng thời tạo công cụ phòng ngừa rủi ro biến động giá cho doanh nghiệp và người sản xuất.

Đại biểu Tráng A Dương (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai) phát biểu.

Đại biểu Tráng A Dương (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai) phát biểu.

Đại biểu dẫn thực tiễn tại các tỉnh Tây Nguyên, nơi có diện tích và sản lượng cà phê lớn nhất cả nước. Với người trồng cà phê, nỗi lo lớn nhất không chỉ là năng suất, sản lượng mà còn là giá cả sau mỗi vụ thu hoạch. Hiện bà con đã bắt đầu thu hoạch nhưng giá thu mua giảm mạnh theo thị trường quốc tế; chỉ trong vài tháng, giá cà phê giảm từ 100.000 đồng xuống chưa đầy 80.000 đồng/kg.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương mà đại biểu dẫn, hiện có khoảng 50.000 tài khoản giao dịch trên sở giao dịch hàng hóa trong nước, trong đó có sự tham gia trực tiếp của nhiều nông dân với mục đích phòng vệ giá. "Giá trị thiết thực của thị trường hàng hóa phái sinh là giúp người nông dân chủ động bảo vệ giá trị sản phẩm do chính mình làm ra", đại biểu nói.

Đại biểu đề nghị dự thảo Luật đặc biệt quan tâm đến hộ nông dân, hộ đồng bào dân tộc thiểu số trực tiếp sản xuất, có chính sách hỗ trợ tiếp cận thị trường, đơn giản hóa quy trình tham gia, tăng cường tuyên truyền, đào tạo, hướng dẫn kỹ thuật giao dịch để người dân sử dụng đúng công cụ phòng vệ giá.

Về quản lý nhà nước, đại biểu nhất trí với dự thảo Luật tại Điều 8 giao Bộ Công Thương làm cơ quan đầu mối quản lý nhà nước về hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh. Ngân hàng Nhà nước phối hợp quản lý về ngoại hối, thanh toán; Bộ Tài chính phụ trách kế toán, thuế; Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng hàng hóa. Đại biểu đề nghị thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên giữa các bộ, ngành để thị trường được quản lý thống nhất, minh bạch, an toàn, hiệu quả. Đại biểu nhất trí để cơ quan soạn thảo tiếp thu, chỉnh lý và trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 3.

Sàn chuyên biệt cho nông sản

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng) tán thành cao với sự cần thiết ban hành Luật. Theo đại biểu, điều quan trọng là tạo đột phá về thể chế để hàng hóa Việt Nam, trước hết là nông sản, có thị trường giao dịch hiện đại ngay trong nước, giảm rủi ro về giá và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Nghiên cứu dự thảo Luật được chỉnh lý kèm Báo cáo số 922, đại biểu ghi nhận khoản 9 Điều 12 đã cho phép Sở giao dịch hàng hóa tổ chức thị trường giao ngay tập trung; Điều 23 quy định quyền tự quản; Điều 32 cho phép tổ chức thị trường giao ngay và thị trường phái sinh thành các mảng riêng biệt. "Tôi đánh giá cao sự tiếp thu này", đại biểu nói.

Trên nền tảng đó, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc cho phép Sở giao dịch hàng hóa chủ động tổ chức phân khúc giao dịch chuyên biệt theo ngành hàng như cà phê, lúa gạo, hồ tiêu, trái cây, trên cơ sở quy chế công khai về hệ thống giao dịch, tiêu chuẩn hàng hóa, cơ chế giám sát và thanh toán.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng) tán thành cao với sự cần thiết ban hành Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng) tán thành cao với sự cần thiết ban hành Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh.

Đại biểu ghi nhận Điều 5 đã ưu tiên hàng hóa có thế mạnh của Việt Nam, đặc biệt là nông sản; Báo cáo số 922 cũng đã giải trình về trách nhiệm phát triển, niêm yết sản phẩm dựa trên hàng hóa sản xuất trong nước. Đại biểu đề nghị cụ thể hóa tại Điều 5 lộ trình phát triển một số hợp đồng dựa trên nông sản chủ lực, gắn với chuẩn hóa phẩm cấp, vùng nguyên liệu và hệ thống dữ liệu giao dịch.

Với sầu riêng, rau, hoa tươi của Lâm Đồng, Đắk Lắk, mùa vụ ngắn, khả năng bảo quản hạn chế, đại biểu đề nghị giao Chính phủ hướng dẫn cơ chế giao ngay chuyên biệt đối với nông sản dễ hư hỏng, cho phép áp dụng chứng nhận chất lượng điện tử, công bố cung cầu và lịch giao nhận theo thời gian thực. Khi đó, sàn giao dịch gắn được với hàng hóa thực, giảm ùn ứ, giảm tình trạng bị ép giá cục bộ.

Đại biểu đồng tình với các quy định hỗ trợ hợp tác xã, người sản xuất tiếp cận thị trường, phân loại nhà đầu tư, tách biệt, bảo vệ tài sản; đề nghị khuyến khích hợp tác xã, doanh nghiệp đầu mối giao dịch phòng ngừa rủi ro gắn với sản lượng thực tế.
Khắc phục được tình trạng được mùa mất giá

Đại biểu Thạch Phước Bình (Đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long) mở đầu bằng một phép tính quen thuộc với nông dân. Một héc-ta lúa thu hoạch 6 tấn, giá bán 7.000 đồng/kg thì doanh thu đạt 42 triệu đồng. Khi được mùa, sản lượng tăng lên 7 tấn nhưng giá giảm còn 5.000 đồng/kg thì doanh thu chỉ còn 35 triệu đồng.

Theo đại biểu, một nguyên nhân của tình trạng này là thiếu công cụ phòng ngừa rủi ro giá. "Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh có thể góp phần giải quyết một phần quan trọng bài toán này nếu được thiết kế gắn chặt với hoạt động sản xuất kinh doanh nông nghiệp", đại biểu nói.

Đại biểu đồng tình với khoản 2 Điều 5 về chính sách hỗ trợ kết nối thị trường hàng hóa phái sinh với chuỗi sản xuất, chế biến, lưu thông, xuất khẩu. Theo đại biểu, không nhất thiết từng hộ nông dân phải trực tiếp tham gia sở giao dịch hàng hóa; quan trọng là hợp tác xã, doanh nghiệp thu mua, chế biến, xuất khẩu sử dụng được công cụ phòng ngừa rủi ro, qua đó xây dựng cơ chế thu mua, tiêu thụ ổn định hơn cho nông dân. Đại biểu cũng đồng tình với Điều 27 yêu cầu giá tham chiếu phải khách quan, minh bạch, có thể kiểm chứng; đề nghị phương pháp xác định giá tính đến chất lượng, vùng sản xuất, địa điểm giao nhận của nông sản Việt Nam.

Về chứng thư kho tại Điều 29, Điều 30, đại biểu nhận định đây là nhóm quy định có thể góp phần trực tiếp giảm áp lực bán tháo nông sản sau thu hoạch, đề nghị gắn chứng thư kho với chính sách tín dụng nông nghiệp để hợp tác xã, doanh nghiệp chủ động lưu kho, tiêu thụ.

"Giá trị thực chất của Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh đối với nông nghiệp không phải là có bao nhiêu nông dân trực tiếp tham gia sàn giao dịch, mà là có bao nhiêu nông dân giảm được thiệt hại do biến động giá, có đầu ra ổn định hơn và nâng cao thu nhập từ chính sản phẩm mình làm ra", đại biểu nhấn mạnh.

Dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh đã được Chính phủ trình Quốc hội sáng 11/11. Bộ Công Thương được xác định là cơ quan đầu mối quản lý thị trường hàng hóa phái sinh.

Phong Lâm

Tin liên quan

Tin tiêu điểm