Trang thông tin điện tử tổng hợp
Chi tiết tin tức
A- A A+ | Trong Tăng tương phản Giảm tương phản

Xuất khẩu dệt may sang EU: Gỡ nút thắt xuất xứ để tận dụng EVFTA

Phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu đang là rào cản dệt may Việt Nam tận dụng ưu đãi EVFTA. Chủ động nguồn cung và quản trị xuất xứ là yêu cầu cấp thiết.

Phụ thuộc nguyên liệu, khó tận dụng ưu đãi thuế quan

EVFTA mở ra cơ hội lớn cho ngành dệt may Việt Nam tiếp cận thị trường EU với những ưu đãi thuế quan đáng kể. Tuy nhiên, cơ hội từ hiệp định không tự động chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh nếu doanh nghiệp không đáp ứng được các quy tắc xuất xứ. Trong đó, sự phụ thuộc vào nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu từ những thị trường chưa đáp ứng điều kiện cộng gộp xuất xứ đang là một trong những nút thắt lớn.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, TS. Hoàng Xuân Hiệp - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội, chuyên gia ngành dệt may chia sẻ, một trong những vấn đề điển hình của ngành dệt may Việt Nam trong nhiều năm qua là nguồn nguyên liệu đầu vào vẫn phụ thuộc khá lớn vào nhập khẩu từ các quốc gia nằm ngoài khu vực có hiệp định thương mại tự do với EU.

Để được hưởng ưu đãi thuế quan theo EVFTA, hàng dệt may phải đáp ứng quy tắc xuất xứ tương ứng

Để được hưởng ưu đãi thuế quan theo EVFTA, hàng dệt may phải đáp ứng quy tắc xuất xứ tương ứng

Năm 2025, Việt Nam nhập khẩu khoảng 28 tỷ USD nguyên phụ liệu dệt may. Tuy nhiên, cần lưu ý con số này bao gồm cả nguyên phụ liệu phục vụ sản xuất hàng tiêu thụ trong nước, không chỉ phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu. Dù vậy, quy mô nhập khẩu lớn cũng cho thấy bài toán chủ động nguồn cung nguyên liệu vẫn là vấn đề đáng quan tâm đối với ngành.

TS. Hoàng Xuân Hiệp nhận định, sự phụ thuộc vào nguồn nguyên phụ liệu từ các thị trường chưa được hưởng cơ chế ưu đãi xuất xứ theo Hiệp định EVFTA là một trong những khó khăn khiến doanh nghiệp chưa thể khai thác hiệu quả những lợi ích thuế quan mà hiệp định mang lại. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh về giá mà còn tác động đến chiến lược duy trì, mở rộng thị phần tại châu Âu.

Đồng ý kiến, bà Nguyễn Thị Hoàng Thuý, Vụ trưởng, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển kiêm nhiệm Bắc Âu cho hay, để được hưởng ưu đãi thuế quan theo EVFTA, hàng dệt may phải đáp ứng quy tắc xuất xứ tương ứng. Trong đó, một trong những nguyên tắc quan trọng là quy tắc xuất xứ hai công đoạn, hay còn gọi là quy tắc từ vải trở đi. Theo đó, vải phải có xuất xứ Việt Nam hoặc từ nước được phép cộng gộp xuất xứ với Việt Nam theo quy định của Hiệp định, chẳng hạn như Hàn Quốc. Các nguyên liệu sử dụng cũng phải đáp ứng những yêu cầu xuất xứ tương ứng.

Đây là yêu cầu đặt ra bài toán không đơn thuần về thủ tục cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O), mà liên quan trực tiếp đến chiến lược lựa chọn nhà cung cấp, tổ chức sản xuất và kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng của doanh nghiệp.

Thực tế, một sản phẩm được cắt, may, hoàn thiện tại Việt Nam chưa đồng nghĩa đương nhiên có xuất xứ Việt Nam để hưởng ưu đãi EVFTA. Nếu nguyên liệu đầu vào không đáp ứng quy tắc xuất xứ, sản phẩm cuối cùng có thể không đủ điều kiện hưởng thuế suất ưu đãi, dù doanh nghiệp đã thực hiện nhiều công đoạn sản xuất trong nước.

Bên cạnh quy tắc xuất xứ, TS. Hoàng Xuân Hiệp cho rằng, doanh nghiệp cần đặc biệt chú trọng tính minh bạch của chuỗi cung ứng và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững của thị trường châu Âu, nhất là những yêu cầu liên quan đến chuyển đổi xanh trong giai đoạn tới.

Như vậy, bài toán tận dụng EVFTA của ngành dệt may không chỉ nằm ở việc đáp ứng điều kiện để được cấp C/O, mà còn là năng lực tổ chức sản xuất, kiểm soát nguồn nguyên liệu và minh bạch hóa thông tin trong toàn bộ chuỗi giá trị.

Quản trị xuất xứ từ đầu vào, biến ưu đãi thành lợi thế cạnh tranh

Một tín hiệu tích cực đối với doanh nghiệp là khung pháp lý về quy tắc xuất xứ EVFTA tiếp tục được hoàn thiện. Ngày 25/3/2026, Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 14/2026/TT-BCT quy định về quy tắc xuất xứ hàng hóa trong EVFTA, thay thế Thông tư số 11/2020/TT-BCT.

Khung pháp lý về quy tắc xuất xứ EVFTA tiếp tục được hoàn thiện

Khung pháp lý về quy tắc xuất xứ EVFTA tiếp tục được hoàn thiện

Văn bản tiếp tục hoàn thiện các quy định về chứng nhận xuất xứ và cơ chế cộng gộp, trong đó có việc sử dụng vải có xuất xứ Hàn Quốc để sản xuất một số sản phẩm dệt may theo những điều kiện cụ thể. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để doanh nghiệp rà soát, điều chỉnh phương án lựa chọn nguồn cung nguyên liệu, tổ chức sản xuất và khai thác tốt hơn các ưu đãi từ Hiệp định.

Tuy nhiên, chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp chủ động tìm hiểu và đưa quy tắc xuất xứ vào quá trình hoạch định sản xuất, kinh doanh.

Từ thực tiễn hỗ trợ doanh nghiệp tại thị trường Bắc Âu, cho rằng yếu tố quyết định vẫn là sự chủ động của doanh nghiệp trong tổ chức sản xuất và quản trị xuất xứ. Theo bà Thuý, doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận đối với C/O, không coi đây đơn thuần là thủ tục hành chính được thực hiện ở khâu cuối cùng của quá trình xuất khẩu, mà phải xem việc đáp ứng quy tắc xuất xứ là một phần trong chiến lược sản xuất, lựa chọn nguyên liệu và phát triển thị trường.

Ngay từ khi xây dựng phương án sản xuất hoặc đàm phán hợp đồng xuất khẩu, doanh nghiệp cần xác định mã HS của sản phẩm, đối chiếu quy tắc xuất xứ tương ứng trong EVFTA, tính toán mức chênh lệch giữa thuế suất thông thường và thuế suất ưu đãi để đánh giá lợi ích thực tế của việc đáp ứng điều kiện xuất xứ.

Cùng với đó, cần tăng cường liên kết chuỗi cung ứng nguyên liệu trong nước, tận dụng hiệu quả các cơ chế cộng gộp xuất xứ mà Hiệp định cho phép. Đối với ngành dệt may, đây là hướng đi quan trọng để từng bước giảm phụ thuộc vào những nguồn nguyên liệu không đáp ứng điều kiện xuất xứ, nâng cao tính chủ động trong sản xuất và khả năng tận dụng ưu đãi thuế quan.

Một yêu cầu khác là đầu tư bài bản vào hệ thống quản trị xuất xứ nội bộ. Doanh nghiệp cần theo dõi nguồn gốc nguyên liệu, quản lý định mức sản xuất, lưu trữ chứng từ và đào tạo nhân sự chuyên trách. Trong bối cảnh thị trường EU ngày càng chú trọng minh bạch chuỗi cung ứng, năng lực chứng minh và giải trình xuất xứ có ý nghĩa không kém việc đáp ứng điều kiện để được cấp C/O.

Đặc biệt, đối với thị trường Bắc Âu, sự phối hợp giữa doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam và nhà nhập khẩu cần được thực hiện ngay từ đầu. Doanh nghiệp cần trao đổi sớm với đối tác về điều kiện hưởng ưu đãi EVFTA, các chứng từ xuất xứ cần thiết và trách nhiệm của mỗi bên trong quá trình thực hiện thủ tục nhập khẩu. Đồng thời, bảo đảm tính nhất quán giữa hồ sơ xuất xứ với các tài liệu về truy xuất nguồn gốc, môi trường và chuỗi cung ứng mà đối tác yêu cầu.

Về phía cơ quan đại diện thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Thụy Điển đang tập trung cung cấp thông tin về chính sách thương mại, quy tắc xuất xứ, ưu đãi thuế quan và những yêu cầu thực tế của thị trường Bắc Âu. Thương vụ cũng đẩy mạnh kết nối doanh nghiệp Việt Nam với nhà nhập khẩu, phối hợp với các cơ quan chức năng và hiệp hội ngành hàng để kịp thời phản ánh, hỗ trợ tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực thi EVFTA. Trong thời gian tới, hoạt động hỗ trợ sẽ chú trọng theo từng ngành hàng, nhất là những lĩnh vực còn nhiều dư địa tận dụng ưu đãi nhưng gặp khó khăn về xuất xứ nguyên liệu và quản trị chuỗi cung ứng.

Bà Nguyễn Thị Hoàng Thuý nhấn mạnh, trong bối cảnh EU mở rộng mạng lưới FTA với các đối thủ cạnh tranh của Việt Nam, nâng cao tỷ lệ tận dụng C/O ưu đãi không chỉ là vấn đề tiết kiệm thuế mà còn là yêu cầu cấp thiết để duy trì lợi thế cạnh tranh. Điều quan trọng không phải là gia tăng số lượng C/O được cấp, mà là gia tăng tỷ lệ hàng hóa thực sự được hưởng ưu đãi EVFTA, qua đó nâng cao giá trị xuất khẩu và củng cố thị phần hàng Việt Nam tại EU và Bắc Âu.

Với ngành dệt may, giải bài toán xuất xứ cần bắt đầu từ chính cấu trúc chuỗi cung ứng. Khi doanh nghiệp chủ động được nguồn nguyên liệu, kiểm soát quy trình sản xuất, minh bạch hồ sơ và đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu, ưu đãi EVFTA mới thực sự trở thành lợi thế thương mại, thay vì chỉ dừng lại ở những cam kết trên giấy.

Lan Phương

Tin liên quan

Tin tiêu điểm