Chống thực phẩm bẩn: Cần những ''liều thuốc mạnh'' hơn

Liên tiếp các vụ thu giữ thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi, thực phẩm đông lạnh không rõ nguồn gốc, hàng chục tấn thực phẩm bẩn bị phát hiện thời gian qua cho thấy nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn hiện hữu và diễn biến phức tạp. Việc Thanh Hóa ban hành công điện tăng cường đấu tranh, xử lý vi phạm liên quan đến dịch bệnh động vật và an toàn thực phẩm không chỉ là giải pháp trước mắt mà còn đặt ra yêu cầu phải bịt kín những "kẽ hở" trong công tác quản lý, kiểm soát thị trường.

Không thể nhân nhượng với thực phẩm bẩn và động vật mắc bệnh

Những con số từ Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026 khiến nhiều người không khỏi lo ngại. Hơn 62.000 cơ sở được kiểm tra trên cả nước thì có tới gần 5.750 cơ sở vi phạm; hơn 22,4 tỷ đồng tiền xử phạt đã được ban hành; 17 vụ việc phải chuyển cơ quan điều tra và khoảng 15 tấn thực phẩm không rõ nguồn gốc bị tịch thu. Đó mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm khi số lượng cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ trên thực tế còn rất lớn.

Tại Thanh Hóa, hàng loạt vụ việc bị phát hiện gần đây cho thấy mức độ tinh vi và nguy hiểm của các hành vi vi phạm. Từ việc thu gom lợn mắc bệnh để đưa đi giết mổ, tiêu thụ, đến các kho lạnh chứa hàng tấn thực phẩm không rõ nguồn gốc, bốc mùi hôi thối chờ đưa ra thị trường. Đáng lo ngại hơn, kết quả giám định xác định nhiều sản phẩm thịt thu giữ dương tính với vi rút dịch tả lợn châu Phi nhưng vẫn được các đối tượng tìm cách tiêu thụ nhằm trục lợi.

Những vụ việc này không chỉ là hành vi gian lận thương mại đơn thuần mà còn là sự coi thường sức khỏe cộng đồng. Khi lợi nhuận được đặt lên trên đạo đức kinh doanh, người tiêu dùng trở thành đối tượng chịu rủi ro lớn nhất. Một bữa ăn không bảo đảm an toàn không chỉ ảnh hưởng trước mắt đến sức khỏe mà còn tiềm ẩn những hệ lụy lâu dài đối với chất lượng cuộc sống, niềm tin xã hội và sự phát triển bền vững của thị trường thực phẩm.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, anh Nguyễn Tại Tuấn, trú tại phố Lê Ngân, phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Là người trực tiếp đi chợ, mua thực phẩm cho gia đình hằng ngày, tôi thực sự lo lắng khi liên tiếp nghe thông tin về các vụ vận chuyển, tiêu thụ thực phẩm không rõ nguồn gốc, thậm chí có cả thịt từ động vật mắc bệnh được tuồn ra thị trường. Đặc biệt, việc một số đối tượng bất chấp sức khỏe cộng đồng để thu gom lợn mắc dịch bệnh đưa đi giết mổ khiến người dân như chúng tôi rất bức xúc."

"Tôi cho rằng các cơ quan chức năng cần tiếp tục kiểm tra thường xuyên, xử lý thật nghiêm các trường hợp vi phạm và công khai rộng rãi để răn đe. Với những hành vi cố tình đưa thực phẩm bẩn, động vật mắc bệnh ra thị trường nhằm trục lợi, cần xử lý ở mức cao nhất theo quy định của pháp luật. Chỉ khi người vi phạm không còn cơ hội tái diễn hành vi, người dân mới có thể yên tâm hơn về chất lượng thực phẩm hằng ngày" - anh Tuấn bày tỏ.

Còn chị Nguyễn Thị Hương, trú tại xã Đông Thành, tỉnh Thanh Hóa cho rằng: "An toàn thực phẩm liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng của mỗi người dân. Tôi mong muốn cơ quan chức năng xử lý mạnh tay cá nhân, tổ chức sản xuất, buôn bán thực phẩm bẩn, giúp người dân chúng tôi được sử dụng những sản phẩm sạch, an toàn và có nguồn gốc rõ ràng để bảo vệ sức khỏe cho gia đình và con em mình."

Thực tế cho thấy, công tác quản lý vẫn còn những khoảng trống cần sớm được khắc phục. Tình trạng giết mổ nhỏ lẻ, tự phát trong khu dân cư; việc quản lý nguồn gốc thực phẩm còn lỏng lẻo; lực lượng quản lý cơ sở còn mỏng; nhiều địa phương chưa phát hiện và xử lý kịp thời các ổ dịch động vật. Đặc biệt, việc chậm chi trả hỗ trợ cho các hộ có vật nuôi bị tiêu hủy do dịch bệnh đã vô tình tạo ra tâm lý giấu dịch, bán chạy động vật mắc bệnh để giảm thiệt hại kinh tế.

Siết chặt thực thi để ngăn thực phẩm bẩn từ gốc

Trong bối cảnh đó, Công điện của UBND tỉnh Thanh Hóa được xem là động thái cần thiết và kịp thời. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc thực thi. Nếu chỉ dừng lại ở các đợt kiểm tra cao điểm thì khó có thể giải quyết tận gốc vấn đề. Điều cần thiết là duy trì kiểm tra thường xuyên, xử lý nghiêm minh, công khai các trường hợp vi phạm và truy cứu trách nhiệm hình sự đối với những hành vi cố tình đưa thực phẩm bẩn, động vật mắc bệnh ra thị trường.

Cùng với đó, việc xây dựng chương trình giám sát an toàn thực phẩm giai đoạn 2026-2030 của tỉnh Thanh Hóa là hướng đi đúng. Hoạt động lấy mẫu, kiểm nghiệm định kỳ sẽ giúp phát hiện sớm nguy cơ, truy xuất nguồn gốc và cảnh báo kịp thời cho người tiêu dùng. Đây cũng là cơ sở để xây dựng môi trường sản xuất, kinh doanh minh bạch, nâng cao uy tín cho nông sản và thực phẩm của địa phương.

Cuộc chiến chống thực phẩm bẩn không thể chỉ giao cho lực lượng chức năng. Doanh nghiệp phải coi chất lượng và uy tín là yếu tố sống còn. Người dân cần trở thành những "người tiêu dùng thông thái", nói không với sản phẩm không rõ nguồn gốc, đồng thời chủ động tố giác các hành vi vi phạm. Khi cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân cùng vào cuộc, thực phẩm bẩn mới không còn cơ hội len lỏi vào từng bữa ăn của mỗi gia đình.

Bảo vệ an toàn thực phẩm chính là bảo vệ sức khỏe cộng đồng, bảo vệ niềm tin thị trường và bảo vệ sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Với những hành vi cố tình trục lợi trên sức khỏe người dân, không thể có sự nhân nhượng hay ngoại lệ nào.

Thực phẩm bẩn không chỉ là câu chuyện vi phạm pháp luật mà còn là sự đánh đổi sức khỏe cộng đồng để trục lợi. Mỗi vụ việc bị phát hiện là một lời cảnh báo về những khoảng trống trong quản lý và trách nhiệm xã hội. Cuộc chiến chống thực phẩm bẩn chỉ thực sự hiệu quả khi cơ quan chức năng xử lý nghiêm minh, doanh nghiệp đề cao đạo đức kinh doanh và người dân chủ động nói không với sản phẩm không rõ nguồn gốc.