 |
| Học ngoại ngữ cần giao tiếp nhiều nhưng các em học sinh DTTS lại hay ngại ngùng. |
Để tiếng Anh bớt xa lạ
Ghé thăm một tiết học tiếng Anh tại Trường Tiểu học Mường Vang, thay vì chỉ đọc từ mới hay làm bài tập trong sách, học sinh được quan sát hình ảnh trên màn hình, nghe bài hát, luyện mẫu câu rồi trực tiếp thực hành trước lớp. Không khí tiết học trở nên sôi nổi khi ngoại ngữ được đưa vào những tình huống gần gũi, vừa sức với các em.
Cô Bùi Thị Liên, giáo viên môn Tiếng Anh Trường Tiểu học Mường Vang, chia sẻ: “Với học sinh miền núi, điều quan trọng trước hết là giúp các em không cảm thấy tiếng Anh là một môn học quá xa lạ hay khó tiếp cận. Bởi, điều kiện sử dụng ngoại ngữ ngoài lớp học của nhiều em còn hạn chế, vì vậy giáo viên phải tìm cách tạo môi trường thực hành ngay trong từng tiết dạy. Việc tạo hứng thú, tăng hoạt động giao tiếp và sử dụng phương pháp trực quan có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các em vượt qua tâm lý e ngại".
"Bên cạnh sách giáo khoa, chúng tôi tích cực sử dụng công nghệ thông tin, hình ảnh, video, bài hát và lồng ghép kiến thức vào các trò chơi. Những hoạt động theo cặp, theo nhóm hay cho học sinh đứng trước lớp thực hành mẫu câu cũng được sử dụng để các em có thêm cơ hội nghe và nói. Với những học sinh tiếp thu chậm hơn, nội dung được chia nhỏ, cho nghe và nhắc lại nhiều lần. Thay vì đặt nặng việc phải nói đúng ngay từ đầu, giáo viên sẽ khuyến khích các em mạnh dạn giao tiếp, từng bước hình thành sự tự tin với môn học”, cô Liên cho biết thêm.
Giờ học môn Tiếng Anh của học sinh Trường Tiểu học Mường Vang.
Sau sắp xếp trường học, việc tổ chức dạy và học ngoại ngữ tại Mường Vang cũng có thêm những điều kiện mới. Cô Lê Thị Kim Hoa, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Mường Vang, cho biết trường được hình thành từ khối tiểu học của ba trường thuộc các khu vực Tân Lập, Quý Hòa và Tuân Đạo. Hiện nhà trường có 58 lớp với 1.447 học sinh và 101 cán bộ, giáo viên, nhân viên.
Theo cô Hoa, việc đưa các đơn vị về một đầu mối giúp công tác chuyên môn được tổ chức thống nhất hơn. Giáo viên từ các trường cũ có thêm cơ hội trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ cách dạy, đồng thời nhà trường thuận lợi hơn trong sắp xếp, điều chuyển giáo viên giữa các điểm học khi cần thiết.
“Nhà trường xác định nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng một tập thể đoàn kết, không phân biệt trường cũ, địa bàn cũ; thống nhất trong chỉ đạo, chuyên môn và các hoạt động giáo dục”, cô Hoa chia sẻ.
Đây cũng là định hướng trong sắp xếp trường học của xã Mường Vang. Sau tổ chức lại, đội ngũ giáo viên cơ bản được giữ ổn định, đáp ứng yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông. Với môn tiếng Anh, một tổ chuyên môn có quy mô lớn hơn cũng mở thêm cơ hội để giáo viên cùng xây dựng học liệu, dự giờ, chia sẻ phương pháp và thống nhất yêu cầu dạy học giữa các khu vực.
Công nghệ mở rộng không gian học ngoại ngữ
Trong điều kiện học sinh miền núi ít có môi trường sử dụng tiếng Anh ngoài nhà trường, công nghệ đang mở thêm một “cánh cửa” để các em tiếp xúc với ngoại ngữ. Thay vì chỉ nghe giáo viên đọc mẫu, học sinh có thể nghe cách phát âm qua video, bài hát, đoạn hội thoại; quan sát tình huống giao tiếp bằng hình ảnh; tham gia trò chơi tương tác để ôn từ vựng, mẫu câu.
Việc dạy học môn tiếng Anh ở trường vùng cao còn nhiều khó khăn.
Với giáo viên, các nguồn học liệu trực tuyến cũng giúp bài dạy phong phú hơn và thuận lợi hơn trong thiết kế hoạt động theo nhiều mức độ. Các công cụ số và AI còn có thể hỗ trợ giáo viên chuẩn bị câu hỏi, tạo tình huống giao tiếp, thiết kế trò chơi, hình ảnh hoặc bài tập phù hợp với từng nhóm học sinh. Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi được lựa chọn phù hợp với điều kiện thiết bị, đường truyền và năng lực của người học, thay vì trở thành mục tiêu tự thân.
Ở cấp THCS, việc tổ chức lại mạng lưới trường học cũng giúp nhà trường chủ động hơn trong sử dụng đội ngũ. Thầy Bùi Văn Huấn, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Mường Vang, cho biết trường hiện có 38 lớp với gần 1.400 học sinh. Sau sáp nhập, nhà trường thuận lợi hơn trong bố trí và điều chuyển giáo viên giữa các điểm học, kịp thời khắc phục tình trạng thừa, thiếu cục bộ, bảo đảm hoạt động dạy học. Tuy nhiên, điều kiện cơ sở vật chất vẫn là một trong những trở ngại.
Tại Phân hiệu Tân Lập, một số phòng vốn được thiết kế cho học sinh tiểu học nên khi bố trí lớp THCS đông học sinh, không gian khá chật; sân chơi, sân tập và lối vào trường cũng còn hạn chế. Những khó khăn đó phần nào cho thấy để mở rộng môi trường học ngoại ngữ, ngoài đội ngũ giáo viên còn cần cơ sở vật chất, thiết bị và hạ tầng công nghệ phù hợp.
Ở phạm vi cả nước, Bộ GD&ĐT đang cụ thể hóa Đề án đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2045; trong tháng 8/2026, Bộ tiếp tục lấy ý kiến về bộ tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá các cơ sở giáo dục khi triển khai.
Với một địa bàn miền núi như Mường Vang, hành trình ấy khó có thể bắt đầu bằng những mục tiêu quá xa. Nó có thể bắt đầu từ một tiết học mà học sinh hào hứng hát bằng tiếng Anh, một trò chơi giúp các em nhớ thêm vài từ mới, một đoạn video để học sinh nghe được cách phát âm chuẩn hay một giáo viên kiên trì giúp những em còn nhút nhát dám đứng lên nói một câu ngoại ngữ trước lớp.
Bên cạnh đó, khi giáo viên được tăng cường năng lực, công nghệ được sử dụng đúng cách và cơ hội học tập giữa các điểm trường từng bước được thu hẹp, tiếng Anh sẽ dần trở thành một ngôn ngữ gần gũi hơn với học sinh miền núi Mường Vang.
