Dạy tiếng Anh từ sớm: Chuẩn bị kỹ để trẻ học nhẹ nhàng, hiệu quả

Không tạo áp lực cho học sinh

Từ thực tế giảng dạy, cô Lê Thị Ánh Tuyết - giáo viên Tiếng Anh, Trường Tiểu học Cách mạng Tháng Tám (phường Bảy Hiền, TPHCM), ủng hộ việc đưa tiếng Anh thành môn bắt buộc từ lớp 1 tại những trường chọn tiếng Anh là Ngoại ngữ 1. Theo cô, trẻ tiếp cận ngoại ngữ sớm phù hợp xu thế giáo dục, tạo nền tảng thuận lợi cho quá trình học lâu dài.

“Học sinh lớp 1 thích khám phá, dễ bắt chước và mạnh dạn giao tiếp. Nếu được làm quen tiếng Anh qua video, trò chơi, bài hát, tranh ảnh, vận động và giao tiếp đơn giản, các em có thể hình thành phản xạ tự nhiên, nhất là nghe và phát âm. Tuy nhiên, việc dạy học cần phù hợp lứa tuổi, không nên nặng về ngữ pháp, từ vựng hay kiểm tra, tránh tạo áp lực cho học sinh”, cô Tuyết chia sẻ.

Đồng tình quan điểm trên, bà Phan Thị Thu Hiền - Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Trần Thị Bưởi (phường Phước Long, TPHCM), cho rằng tiếng Anh ngày càng đóng vai trò quan trọng nên việc đưa môn học này đến với trẻ từ lớp 1 là cần thiết. Tuy nhiên, dạy tiếng Anh lớp 1 không đơn thuần là đưa nội dung của các lớp lớn xuống lớp nhỏ, mà đòi hỏi phương pháp phù hợp đặc điểm tâm lý học sinh 6 tuổi.

Giáo viên cần giúp học sinh làm quen với ngôn ngữ thông qua hình ảnh, trò chơi, bài hát, vận động và những tình huống giao tiếp đơn giản. Mục tiêu trước mắt không phải tạo ra những “bài kiểm tra” kiến thức tiếng Anh, mà hình thành sự hứng thú, tự tin và thói quen tiếp xúc với ngôn ngữ.

Cô Trương Thị Thảo Ngân - giáo viên Trường Tiểu học Kim Đồng (phường Gò Vấp, TPHCM), cũng ủng hộ chủ trương này. Tuy nhiên, theo cô Ngân, đây là chủ trương đáng kỳ vọng nhưng đặt ra nhiều yêu cầu với cả giáo viên và học sinh. Học sinh lớp 1 đang trong quá trình bắt đầu làm quen và hình thành các kỹ năng đọc, viết bằng tiếng Việt, đồng thời phải làm quen thêm một ngôn ngữ mới.

Vì vậy, giáo viên cần phương pháp phù hợp, giúp học sinh nhận biết mặt chữ, làm quen âm thanh, phát âm đúng và hình thành tâm thế học tập nhẹ nhàng, tự nhiên. “Giáo viên không chỉ cần trau dồi khả năng phát âm chuẩn xác mà còn phải biết thiết kế bài giảng với những hoạt động gần gũi, sinh động, tạo hứng thú cho học sinh”, cô Ngân chia sẻ.

Đồng bộ đội ngũ, thời lượng và môi trường

Cô Lê Thị Ánh Tuyết cho rằng giáo viên tiếng Anh tiểu học cần được tập huấn chuyên sâu về phương pháp dạy ngoại ngữ cho học sinh lớp 1, bởi cách dạy trẻ 6 tuổi khác nhiều so với học sinh THCS, THPT. Ngoài chuyên môn ngoại ngữ, giáo viên cần kỹ năng tổ chức trò chơi, hoạt động vận động, kể chuyện, bài hát và các tình huống giao tiếp phù hợp tâm lý trẻ.

“Sĩ số lớp và cơ sở vật chất cần được quan tâm. Sĩ số không nên quá đông để giáo viên tổ chức hiệu quả các hoạt động giao tiếp, tương tác. Việc đánh giá học sinh nên theo hướng khích lệ, ghi nhận sự tiến bộ, tránh tạo áp lực điểm số cho cả học sinh và giáo viên. Đặc biệt, môi trường sử dụng tiếng Anh cần được mở rộng ngoài giờ học chính khóa. Nhà trường có thể tổ chức những hoạt động gần gũi như chào hỏi bằng tiếng Anh, hát, trò chơi, câu lạc bộ, ngày hội tiếng Anh hoặc các tình huống giao tiếp ngắn trong trường”, cô Tuyết lưu ý.

Từ thực tế quản lý và giảng dạy, bà Phan Thị Thu Hiền cho rằng để chủ trương đi vào thực tế, trước hết cần bảo đảm đủ đội ngũ giáo viên có năng lực dạy học sinh nhỏ tuổi. Một vấn đề cần đặc biệt quan tâm là chất lượng phát âm.

Phần lớn giáo viên tiếng Anh hiện nay là người Việt Nam, có trách nhiệm và nền tảng chuyên môn tốt, song khả năng phát âm, ngữ điệu và mức độ sử dụng tiếng Anh ở mỗi người không hoàn toàn giống nhau. “Học sinh lớp 1 chủ yếu tiếp thu ngôn ngữ thông qua nghe và bắt chước, vì vậy giáo viên phát âm chuẩn và tạo được môi trường nghe tốt là yếu tố rất quan trọng”, bà Hiền nhấn mạnh.

Thời lượng học cũng cần được tính toán. Theo bà Hiền, tiếng Anh là một ngôn ngữ, muốn ghi nhớ lâu và hình thành phản xạ, học sinh phải được nghe, nói và sử dụng thường xuyên. Nếu chỉ có khoảng 2 tiết/tuần, mỗi tiết khoảng 35 phút, giáo viên phải thực hiện nhiều nhiệm vụ từ giới thiệu từ mới, hướng dẫn đến tổ chức luyện tập.

“Một lớp có 40 - 45 học sinh nhưng một tiết học chỉ khoảng 35 phút. Nếu muốn mỗi em đều có cơ hội thực hành, được giáo viên nghe và sửa thì rất khó thực hiện đầy đủ”, bà Hiền chia sẻ.

Bà Hiền cũng cho rằng giải pháp không chỉ nằm ở việc tăng số tiết mà quan trọng hơn là tạo môi trường để học sinh tiếp xúc và sử dụng tiếng Anh thường xuyên. Cùng đó, cần tính đến sự khác biệt về nền tảng giữa học sinh. Có em đã làm quen với tiếng Anh từ bậc mầm non hoặc được gia đình hỗ trợ nên khá mạnh dạn, trong khi nhiều em chỉ bắt đầu tiếp xúc ngoại ngữ khi vào lớp 1.

“Nếu giáo viên dạy nhanh, những em chưa có nền tảng sẽ dễ bị hụt. Nhưng nếu dạy chậm để các em theo kịp thì những học sinh đã có nền tảng lại dễ cảm thấy nhàm chán. Vì vậy, giáo viên phải rất linh hoạt và dành nhiều công sức để tổ chức tiết học phù hợp với nhiều đối tượng học sinh”, bà Hiền nói.

Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Trần Thị Bưởi cho rằng, học sinh có thể ghi nhớ từ mới trong lớp nhưng nếu bước ra khỏi lớp không được nghe, nói và sử dụng thường xuyên thì rất dễ quên. Vì vậy, tạo môi trường thực hành là yếu tố quyết định để kiến thức chuyển thành khả năng sử dụng ngôn ngữ.

Sự phối hợp giữa nhà trường, giáo viên và phụ huynh cũng cần được chú trọng. Khi các bên cùng thống nhất rằng học tiếng Anh ở lớp 1 trước hết là để trẻ làm quen, yêu thích, tự tin và từng bước sử dụng ngôn ngữ, chủ trương sẽ có điều kiện phát huy hiệu quả.