Sáng 9/7, Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ tổ chức Tọa đàm "Làm gì để xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD?". Toạ đàm được điều phối bởi TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội.
Tại tọa đàm, các chuyên gia tập trung phân tích tiềm năng và lợi thế của Việt Nam trong xuất khẩu nông, lâm, thủy sản; đồng thời chỉ ra những khó khăn, thách thức và các điểm nghẽn cần tháo gỡ. Nhiều ý kiến cũng đề xuất các giải pháp mang tính căn cơ, chiến lược nhằm thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam phát triển bền vững và nâng cao giá trị trong thời gian tới.
Toàn cảnh tọa đàm. Ảnh: Lê An.
Phát huy dư địa tăng trưởng, hướng tới mốc 100 tỷ USD
Chia sẻ qua hình thức trực tuyến tại tọa đàm, ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (Vinafruit), cho rằng mục tiêu đạt 100 tỷ USD xuất khẩu nông, lâm, thủy sản là mục tiêu cao. Theo ông Nguyễn Thanh Bình, ngành rau quả nói riêng và nông, lâm, thủy sản nói chung đang đối mặt với không ít khó khăn.
Mặc dù sản xuất nông nghiệp vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng tích cực, song trong 6 tháng đầu năm 2026 đã bộc lộ một số "điểm nghẽn" như chất lượng sản phẩm, công tác kiểm dịch và kiểm nghiệm đối với hàng nông sản xuất khẩu. Những hạn chế này khiến việc thực hiện kế hoạch năm 2026 gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, với tiềm năng, năng lực sản xuất và dư địa thị trường của nông, lâm, thủy sản Việt Nam, ông cho rằng mục tiêu 100 tỷ USD hoàn toàn có thể đạt được.
Đồng quan điểm, ông Âu Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Hải quan (Bộ Tài Chính) cho biết năm 2025, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản của Việt Nam đạt trên 70 tỷ USD, đóng góp khoảng 20 tỷ USD xuất siêu cho nền kinh tế. Theo thống kê của ngành Hải quan, giai đoạn từ năm 2021 đến nay, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tăng bình quân khoảng 10-12% mỗi năm.
Ông Âu Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Hải quan (Bộ Tài chính) trao đổi tại tọa đàm. Ảnh: Lê An
Trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tiếp tục duy trì đà tăng, đạt khoảng 35,88 tỷ USD, tăng khoảng 6% so với cùng kỳ năm 2025. Một số mặt hàng ghi nhận mức tăng trưởng hai con số như thủy sản tăng 11,4%, rau quả tăng 17,7% và sản phẩm chăn nuôi tăng 34%.
Theo ông Âu Anh Tuấn, thời gian tới, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản vẫn được dự báo tiếp tục tăng trưởng nhưng tốc độ có thể chậm lại do chịu tác động từ nhiều yếu tố, đặc biệt là tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, biến động tỷ giá và chi phí logistics. Bên cạnh đó, các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững và giảm phát thải.
Đánh giá về mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 100 tỷ USD vào năm 2027, ông cho rằng đây là mục tiêu cao. Nếu năm 2026 đạt khoảng 75 tỷ USD, để cán mốc 100 tỷ USD vào năm 2027, kim ngạch xuất khẩu sẽ phải tăng trên 15%, trong bối cảnh thị trường còn nhiều khó khăn và cạnh tranh ngày càng gay gắt.
"Tuy nhiên, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, ngay từ đầu năm 2026, nhiều giải pháp đã được triển khai như cắt giảm thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh chuyển đổi số. Những giải pháp này sẽ hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu nói chung, cũng như xuất khẩu nông, lâm, thủy sản nói riêng.
Với sự cải cách quyết liệt và thay đổi phương thức thực hiện, tôi hy vọng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2027 có thể tiệm cận mục tiêu 100 tỷ USD. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này cần nỗ lực từ cả Chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp", ông Âu Anh Tuấn đánh giá.
Liên kết chuỗi giá trị để tăng sức cạnh tranh xuất khẩu
Đề cập đến vai trò của khoa học, công nghệ trong thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản, ông Tô Nguyễn Thành, chuyên gia khoa học, công nghệ về truy xuất nguồn gốc nông, thủy sản, cho rằng việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi sản xuất là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu 100 tỷ USD.
Ông Tô Nguyễn Thành cũng thừa nhận vẫn còn nhiều rào cản cần tháo gỡ. Nhưng những kết quả bước đầu cho thấy mục tiêu 100 tỷ USD là cơ sở để các bên cùng phấn đấu. Theo chuyên gia này, để đạt được mục tiêu này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và sự chủ động của cộng đồng doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần coi đây là thách thức lớn để đồng hành cùng Chính phủ triển khai các giải pháp, qua đó tạo điều kiện hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 100 tỷ USD.
Tại tọa đàm, TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, cho biết các chuyên gia tham dự tọa đàm đều thống nhất rằng mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 100 tỷ USD là có thể đạt được nếu có những giải pháp mang tính đột phá.
TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: Lê An
Theo ông Nguyễn Sĩ Dũng, đột phá trước hết phải bắt đầu từ thay đổi tư duy, chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp. Muốn đạt mục tiêu, không chỉ tập trung tăng sản lượng mà cần nâng cao giá trị của sản phẩm thông qua việc xây dựng chuỗi giá trị được kết nối đồng bộ. Việt Nam không chỉ bán sản phẩm mà cần bán chất lượng, thương hiệu, sự tin cậy và câu chuyện của sản phẩm.
TS. Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng nhiều mặt hàng của Việt Nam đang đứng đầu thế giới về sản lượng nhưng giá trị gia tăng còn thấp. Nếu nâng được giá trị trên nền sản lượng hiện có, mục tiêu 100 tỷ USD sẽ trở nên khả thi hơn.
Đồng thời, ông Nguyễn Sĩ Dũng cũng chỉ ra chuỗi giá trị hiện nay vẫn chưa được kết nối hiệu quả. Nhiều khâu quan trọng như truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch, kiểm nghiệm thuộc trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, không thể chỉ do doanh nghiệp hay người sản xuất thực hiện. Theo ông, khi xây dựng được chuỗi giá trị hiệu quả và chuyển từ bán sản lượng sang bán giá trị, kim ngạch xuất khẩu có thể tăng đáng kể. Đây là bài toán đòi hỏi sự liên kết tổng thể và những giải pháp đột phá để hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu 100 tỷ USD.
Xuất khẩu là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng, trong đó nông, lâm, thủy sản ngày càng khẳng định vai trò với kim ngạch hơn 70 tỷ USD năm 2025. Việt Nam đặt mục tiêu đạt 100 tỷ USD xuất khẩu trước năm 2030, phấn đấu hoàn thành vào cuối năm 2027.
