Từ lợi thế vùng nguyên liệu đến chuỗi cung ứng xuất khẩu
Trong 8 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh Gia Lai ước đạt hơn 2,65 tỷ USD, tăng 5% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này cho thấy hoạt động xuất khẩu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, song cũng phản ánh sự phân hóa giữa các nhóm ngành. Trong khi nhiều mặt hàng chế biến tăng trưởng mạnh, một số mặt hàng nông sản thô lại sụt giảm đáng kể.
Vận chuyển hàng hoá tại Cảng Quy Nhơn.
Sự thay đổi trong cơ cấu hàng hóa xuất khẩu đặt ra yêu cầu mới đối với hệ thống logistics. Không chỉ bảo đảm lưu thông hàng hóa, logistics cần đáp ứng tốt hơn nhu cầu bảo quản, vận chuyển, giao nhận và phân phối các sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Đây là một trong những điều kiện quan trọng để Gia Lai nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường quốc tế.
Gia Lai có nền tảng sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, với nhiều ngành hàng chủ lực phục vụ chế biến và xuất khẩu.
Toàn tỉnh hiện có khoảng 108.987 ha cà phê, sản lượng ước đạt 341.022 tấn/năm; hơn 86.000 ha cao su, sản lượng 79.249 tấn; trên 8.932 ha sầu riêng, sản lượng 50.054 tấn; 40.226 ha điều, sản lượng 38.125 tấn và 83.675 ha mì, sản lượng khoảng 1,72 triệu tấn.
Tỉnh cũng đã hình thành 9 vùng nguyên liệu cây trồng chủ lực, tạo nguồn hàng cho các cơ sở chế biến, doanh nghiệp thương mại và hoạt động xuất khẩu. Cùng với quy mô sản xuất, việc xây dựng mã số vùng trồng, nâng cao chất lượng và đáp ứng các tiêu chuẩn thị trường đang góp phần thay đổi phương thức tổ chức sản xuất nông nghiệp.
Trong 8 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của tỉnh Gia Lai ước đạt hơn 2,65 tỷ USD, tăng 5% so với cùng kỳ năm trước.
Đến nay, Gia Lai có 451 mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 13.420 ha, trong đó 346 mã số vùng trồng xuất khẩu được Tổng cục Hải quan Trung Quốc phê duyệt, diện tích hơn 11.660 ha. Các sản phẩm như cà phê, chanh dây, chuối, hồ tiêu và sầu riêng đã từng bước mở rộng thị trường, đưa nông sản của tỉnh đến hơn 60 quốc gia, trong đó có Mỹ, châu Âu và Nhật Bản.
Theo định hướng phát triển, Gia Lai phấn đấu đến năm 2030 đạt tổng kim ngạch xuất khẩu trên 17 tỷ USD. Để hỗ trợ mục tiêu này, Kế hoạch phát triển dịch vụ logistics thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050 hướng đến xây dựng hệ thống logistics đồng bộ, kết nối vùng nguyên liệu với cửa khẩu, cảng biển, cảng cạn (ICD), kho lạnh và các trung tâm phân phối hàng hóa.
Cảng Quy Nhơn và cao tốc mở rộng không gian logistics
Trong mạng lưới kết nối hàng hóa, các tuyến Quốc lộ 14, 19 và 25 giữ vai trò quan trọng trong việc liên kết vùng sản xuất của Tây Nguyên với các trung tâm đô thị, khu công nghiệp và đầu mối giao thương. Đặc biệt, hành lang Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh - Pleiku - Quy Nhơn được kỳ vọng trở thành tuyến vận chuyển chiến lược, kết nối Gia Lai với hệ thống cảng biển và thị trường quốc tế.
Cảng Quy Nhơn đã đưa vào khai thác bến số 1 cùng các tuyến tàu container đi trực tiếp đến châu Âu, Mỹ và Đông Bắc Á.
Ông Huỳnh Văn Cường, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Cảng Quy Nhơn nhìn nhận, kế hoạch phát triển logistics của Gia Lai là cơ hội để Cảng Quy Nhơn phát huy hơn nữa vai trò cửa ngõ ra biển của khu vực Tây Nguyên.
Hiện Cảng Quy Nhơn đã đưa vào khai thác bến số 1 cùng các tuyến tàu container đi trực tiếp đến châu Âu, Mỹ và Đông Bắc Á. Sự phát triển của các tuyến vận tải này góp phần mở rộng lựa chọn cho doanh nghiệp Gia Lai và khu vực Tây Nguyên trong tổ chức xuất khẩu hàng hóa.
Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam đang thực hiện thủ tục để cầu cảng số 4 được tiếp nhận tàu đến 63.550 DWT. Bộ Xây dựng cũng đã chấp thuận chủ trương tiếp nhận tàu hàng tổng hợp, tàu container trọng tải đến 85.000 DWT giảm tải vào, rời cầu cảng số 1.
Đối với Công ty TNHH Vĩnh Hiệp, việc phát triển hạ tầng logistics và nâng cao năng lực kết nối cảng biển có ý nghĩa quan trọng trong hoạt động xuất khẩu cà phê. Khi thời gian vận chuyển được rút ngắn, chi phí logistics được kiểm soát tốt hơn, doanh nghiệp sẽ có thêm điều kiện nâng cao hiệu quả giao hàng, mở rộng thị trường và phát triển các sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng.
Gia Lai có nền tảng sản xuất nông nghiệp quy mô lớn, với nhiều ngành hàng chủ lực phục vụ chế biến và xuất khẩu.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng chú trọng chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tính ổn định của chuỗi cung ứng. Với doanh nghiệp xuất khẩu cà phê, logistics không chỉ là khâu vận chuyển cuối cùng mà còn gắn với khả năng duy trì chất lượng hàng hóa, thực hiện cam kết với đối tác và nâng cao sức cạnh tranh của thương hiệu.
Tuy nhiên, để phát huy tối đa lợi thế của cảng biển, yếu tố mang tính quyết định vẫn là hạ tầng kết nối. Trong đó, dự án cao tốc Quy Nhơn - Pleiku được kỳ vọng tạo ra bước chuyển quan trọng đối với toàn bộ chuỗi logistics của khu vực.
Khi tuyến cao tốc hoàn thành, thời gian vận chuyển từ Pleiku xuống cảng biển được kỳ vọng rút ngắn còn khoảng 1,5-2 giờ, chi phí vận tải có thể giảm 40-50%. Không chỉ phục vụ vận chuyển, tuyến cao tốc còn mở ra không gian phát triển mới cho công nghiệp, đô thị và logistics dọc hành lang kinh tế Đông - Tây. Đây sẽ là trục kết nối chiến lược giữa Tây Nguyên với duyên hải miền Trung, đồng thời tăng cường giao thương với Nam Lào và Đông Bắc Campuchia thông qua các cửa khẩu quốc tế.
Tại hội thảo xúc tiến đầu tư, giới thiệu tiềm năng và các lĩnh vực ưu tiên thu hút vốn do UBND tỉnh Gia Lai phối hợp với Hiệp hội Thương mại Đài Loan (Trung Quốc) tại Việt Nam tổ chức chiều 12/9 tại phường Quy Nhơn Đông, lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh tiềm năng hình thành các chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu, trung tâm sản xuất đến giao thông, logistics, cảng biển và thị trường xuất khẩu.
Ông Nguyễn Tuấn Thanh, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Gia Lai cho biết địa phương có không gian phát triển rộng, hội tụ lợi thế của Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ. Đây là điều kiện thuận lợi để hình thành chuỗi liên kết, nâng cao giá trị sản phẩm địa phương.
Tỉnh ưu tiên thu hút đầu tư vào công nghiệp chế biến, chế tạo, nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng sạch, logistics và hạ tầng khu, cụm công nghiệp. Qua đó, Gia Lai từng bước hoàn thiện hệ thống logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh hàng hóa và định hình vai trò trung tâm trung chuyển của khu vực Tây Nguyên.
Với nền tảng xuất khẩu đang mở rộng, cùng định hướng phát triển hạ tầng giao thông và logistics, Gia Lai có cơ hội chuyển từ lợi thế sản xuất nông nghiệp sang lợi thế cạnh tranh dựa trên khả năng kết nối. Đây là bước đi quan trọng để địa phương nâng cao giá trị hàng hóa, mở rộng thị trường và từng bước định hình vai trò trung tâm logistics của khu vực Tây Nguyên.
