Tuyển sinh đầu cấp: Cân đối giữa các trường trong cùng đơn vị hành chính

Năm học 2026 – 2027 là năm đầu tiên thực hiện tuyển sinh đầu cấp trong bối cảnh chính quyền địa phương chuyển sang mô hình 2 cấp. Việc sắp xếp lại địa giới hành chính khiến công tác tuyển sinh tại Nghệ An phát sinh nhiều tình huống mới, đặc biệt là sự chênh lệch về nhu cầu giữa các trường: nơi quá tải hồ sơ, nơi không tuyển đủ chỉ tiêu.

Nơi quá tải, nơi "hụt" chỉ tiêu

Theo số liệu phổ cập giáo dục, năm học 2026 – 2027, Trường Tiểu học Hưng Phúc (phường Trường Vinh) có 142 học sinh vào lớp 1 thuộc địa bàn phường Hưng Phúc cũ. Tuy nhiên, sau khi triển khai tuyển sinh, nhà trường tiếp nhận thêm hơn 30 hồ sơ trái tuyến.

Bà Trần Thị Phương Lan – Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hưng Phúc cho biết, nhiều học sinh ở các phường khác có nguyện vọng đăng ký vào trường. Một phần do chất lượng giáo dục của nhà trường đã được khẳng định trong nhiều năm qua, thu hút học sinh cả trong và ngoài địa bàn; mặt khác, nhiều gia đình tuy cư trú ở phường khác nhưng khoảng cách đến trường lại gần hơn nên mong muốn được theo học.

Theo bà Lan, dù nhà trường có thể tăng chỉ tiêu nhưng không tăng số lớp, lượng hồ sơ ngoài danh sách phổ cập vẫn gây nhiều áp lực trong việc bố trí sĩ số và tổ chức lớp học.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại Trường THCS Lê Lợi (phường Thành Vinh). Đại diện nhà trường cho biết đang tiếp nhận khá nhiều hồ sơ ngoài phổ cập, chủ yếu là học sinh mới chuyển đến địa bàn hoặc sinh sống ở khu vực giáp ranh, có nhu cầu học tại trường vì thuận tiện đi lại.

Cũng ở phường Thành Vinh, Trường THCS Đông Vĩnh lại không tuyển đủ chỉ tiêu. Năm học tới, trường được giao tuyển 5 lớp 6 với 240 học sinh nhưng khi kết thúc đăng ký chỉ nhận 194 hồ sơ, phải giảm một lớp so với kế hoạch. Trong khi đó, số liệu phổ cập tại địa bàn Đông Vĩnh cũ có tới 278 học sinh vào lớp 6, đồng nghĩa khoảng 84 em đã chuyển sang trường khác.

Bà Đinh Thị Kim Chi – Hiệu trưởng Trường THCS Đông Vĩnh cho biết, trường mới thành lập nên điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế. Hiện trường chỉ có 5 phòng học, phải sử dụng chung cơ sở với Trường Tiểu học Đông Vĩnh, chưa có phòng chức năng và phải tổ chức dạy học hai ca.

"Việc phụ huynh mong muốn chuyển con sang trường có điều kiện tốt hơn là điều có thể chia sẻ. Tuy nhiên, khi phê duyệt hồ sơ nhập học, địa phương cũng cần quan tâm đến các trường còn khó khăn để điều hòa học sinh, tránh tình trạng trường quá đông, trường lại không đủ chỉ tiêu", bà Chi đề xuất.

Theo ông Nguyễn Ngọc Khánh – Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Thành Vinh, chỉ tiêu tuyển sinh của các trường được xây dựng dựa trên số liệu phổ cập giáo dục hằng năm. Tuy nhiên, thực tế vẫn phát sinh nhiều trường hợp học sinh ngoài vùng phổ cập muốn theo học tại các trường thuận lợi hơn về khoảng cách hoặc điều kiện học tập. Địa phương và các nhà trường đang rà soát từng trường hợp để giải quyết trên cơ sở đúng quy định, đồng thời tạo thuận lợi nhất cho học sinh và phụ huynh.

Linh hoạt điều hòa tuyển sinh

Dù thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, năm nay các trường ở khu vực đô thị Vinh vẫn tiếp tục tuyển sinh trực tuyến như các năm trước. Trên thực tế, việc xét tuyển vẫn chủ yếu dựa trên danh sách phổ cập đã được xây dựng từ những năm trước.

Một trong những vấn đề phát sinh là việc tiếp nhận học sinh giữa các địa bàn sau khi sáp nhập. Cuối tháng 5/2026, UBND phường Vinh Phú đã có văn bản trả lời đề nghị của UBND phường Trường Vinh về việc tiếp nhận 63 học sinh thuộc địa bàn Hưng Phúc cũ vào học lớp 6 tại Trường THCS Hà Huy Tập.

Theo UBND phường Vinh Phú, năm học 2026 – 2027, riêng học sinh trong độ tuổi vào lớp 6 của địa bàn Hà Huy Tập cũ đã lên tới 593 em, chưa kể học sinh của phường Vinh Phú có nguyện vọng theo học tại trường. Nếu tiếp nhận thêm học sinh ngoài kế hoạch sẽ làm tăng sĩ số lớp, ảnh hưởng đến việc tổ chức dạy học và triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Trong khi đó, Trường THCS Nghi Phú lại có tín hiệu tích cực. Ban đầu, trường được giao tuyển 326 học sinh lớp 6 với 7 lớp, tương đương khoảng 60% số học sinh phổ cập của địa bàn Nghi Phú cũ. Tuy nhiên, sau thời gian tuyển sinh, số hồ sơ đăng ký vượt chỉ tiêu.

Bà Tăng Thị Thu Hiền – Hiệu trưởng Trường THCS Nghi Phú cho biết, địa bàn phường Vinh Phú có nhiều trường THCS chất lượng nên áp lực cạnh tranh tuyển sinh rất lớn đối với các trường vùng ven. Nhà trường đã chủ động tuyên truyền kế hoạch tuyển sinh, đổi mới phương án tổ chức lớp học. Việc số lượng hồ sơ đăng ký vượt chỉ tiêu là tín hiệu tích cực, khẳng định hướng đi của nhà trường, đồng thời góp phần cân đối học sinh giữa các trường trên địa bàn. Sau khi báo cáo, địa phương đã thống nhất cho trường bổ sung thêm một lớp 6.

Không chỉ giữa các trường trong cùng địa phương, việc tạo điều kiện cho học sinh vùng giáp ranh tiếp tục được các địa phương duy trì. Phường Trường Vinh vừa nhận được đề nghị của xã Lam Thành về việc cho gần 50 học sinh xóm Hưng Lợi 6 tiếp tục học tại Trường Tiểu học Trung Đô và Trường THCS Trung Đô.

Theo UBND xã Lam Thành, khu vực Hưng Lợi 6 cách các trường thuộc xã từ 6 – 9 km nhưng lại giáp ranh với phường Trường Vinh, nên việc học tại Trung Đô giúp học sinh đi lại thuận tiện và an toàn hơn.

Trước đề nghị này, phường Trường Vinh thống nhất tăng thêm chỉ tiêu tuyển sinh để việc tiếp nhận học sinh ngoài địa bàn không ảnh hưởng đến kế hoạch dạy học của các trường. Đây cũng là giải pháp được thực hiện nhiều năm nhằm hỗ trợ người dân khu vực giáp ranh.

Đại diện các Trường Tiểu học, THCS Trung Đô cho biết, việc tăng học sinh có thể tạo thêm áp lực về sĩ số nhưng nhà trường vẫn cố gắng khắc phục để bảo đảm quyền lợi học tập của các em.