Công nghệ dịch mở 'cánh cửa'
Theo báo cáo tình hình kinh tế xã hội tháng 8 và 8 tháng năm 2026 do Cục Thống kê, Bộ Tài chính công bố ngày 3/9, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 8 đạt 54,79 tỷ USD, tăng 26% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 8 tháng, xuất khẩu đạt 374,84 tỷ USD, tăng 22,4%.
Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, kể cả dầu thô, xuất khẩu 300,37 tỷ USD, tăng 26,9% và chiếm 80,1% tổng kim ngạch. Khu vực kinh tế trong nước đạt 74,47 tỷ USD, tăng 7,4% và chiếm 19,9%. Nhóm hàng công nghiệp chế biến đạt 337,99 tỷ USD, tương đương 90,2% kim ngạch xuất khẩu cả nước.
Cục Thống kê nhận định kết quả 8 tháng tạo cơ sở để kim ngạch xuất khẩu hàng hóa năm 2026 có khả năng tăng vượt mục tiêu 15-16% đặt ra tại Nghị quyết số 01/2026/NQ-CP.
Ông Nguyễn Tuấn Việt - CEO VIETGO, chuyên gia xúc tiến thương mại, kết nối xuất khẩu.
Tại hội thảo "Thoát vốn và ngoại ngữ khi làm xuất khẩu" diễn ra ngày 9/9, ông Nguyễn Tuấn Việt - CEO VIETGO, chuyên gia xúc tiến thương mại, kết nối xuất khẩu cho rằng, xuất khẩu giữ vai trò quan trọng đối với nền kinh tế. Với doanh nghiệp, năng lực bán hàng ra thị trường thế giới quyết định khả năng mở rộng thị trường.
Ông đánh giá Việt Nam đang có nhiều điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào hoạt động xuất khẩu. Các doanh nghiệp lớn cùng dòng vốn đầu tư nước ngoài tạo môi trường để doanh nghiệp trong nước, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, học hỏi, tham gia sản xuất và nâng dần năng lực cạnh tranh.
Dù cơ hội thị trường rộng mở song theo vị chuyên gia, nhiều người mới bước vào xuất khẩu vẫn e ngại hai vấn đề là ngoại ngữ và vốn. Không ít người cho rằng phải thành thạo tiếng Anh mới có thể giao dịch quốc tế hoặc phải có nguồn vốn lớn mới đủ sức thực hiện đơn hàng. Hội thảo tập trung trao đổi trực tiếp vào hai vướng mắc này.
Về ngoại ngữ, ông Việt cho rằng, khả năng sử dụng tiếng Anh không phải yếu tố quyết định duy nhất. Bản thân ông từng phải thuê phiên dịch trong những năm đầu làm xuất khẩu, hiện tại với sự phát triển của công nghệ dịch đã giúp người bán trao đổi với khách hàng bằng ngôn ngữ bản địa, qua đó giảm nhiều khó khăn trong giao tiếp.
Người bán cần quan tâm khách hàng có thể tiếp nhận thông tin bằng ngôn ngữ nào thay vì mặc định đối tác quốc tế đều sử dụng tốt tiếng Anh. "Ngôn ngữ không phải là vấn đề cốt lõi, vấn đề nằm ở chất lượng tư duy của các bạn", ông Nguyễn Tuấn Việt nhấn mạnh và cho hay, công cụ dịch có thể xử lý phần ngôn ngữ nhưng kiến thức nghiệp vụ và kỹ năng bán hàng vẫn quyết định chất lượng giao dịch. Người bán phải hiểu sản phẩm, nắm cách chào hàng, trao đổi rõ yêu cầu và xử lý các tình huống phát sinh với khách.
Với bài toán vốn, ông Việt đề cập cách giảm lượng vốn tự có phải đưa vào đơn hàng bằng kiến thức nghiệp vụ, quan hệ với nhà cung cấp và khả năng đàm phán điều kiện thanh toán. Người mới vẫn cần một khoản kinh phí ban đầu để học, mua dữ liệu khách hàng, đi khảo sát, tìm nguồn hàng và chụp hình sản phẩm.
Cảng Đình Vũ, Hải Phòng
Xoay xở dòng tiền
Tại hội thảo, nhiều doanh nghiệp chia sẻ những cách xử lý vốn đã áp dụng trong quá trình xuất khẩu. Theo bà Huỳnh Thị Ngọc Hạnh - Giám đốc Công ty TNHH Miss Cara, bài toán vốn gắn với cách thương lượng điều kiện thanh toán. Đơn cử, với lô thanh long trị giá khoảng 12.000 USD xuất khẩu sang Mỹ bằng đường hàng không, bà thuyết phục khách thanh toán toàn bộ trước thời điểm hàng được đưa tới sân bay. Ở các đơn hàng sau, tiếp tục thương lượng để khách đặt cọc khoảng 40-50%. Một số trường hợp, tỷ lệ này được nâng lên 70% nhằm có đủ tiền thanh toán hàng cho nhà máy. Bà Hạnh cho biết từng thực hiện các đơn bưởi trị giá hơn 30.000 USD theo cách này.
Với may mặc, bà từng xử lý một đơn hàng gần 3 tỷ đồng, khách đặt cọc 50%, khoản tiền này được dùng để thanh toán một phần tiền vải và mua phụ liệu. Sau khi sản xuất xong, bà tiếp tục trao đổi để khách trả phần còn lại trước thời điểm đóng container.
"Khả năng thương lượng tỷ lệ thanh toán phụ thuộc nhiều vào uy tín, mức giá và cách doanh nghiệp xử lý sự cố. Hàng phát sinh lỗi, doanh nghiệp phải phản ứng nhanh và bảo đảm quyền lợi cho khách để duy trì niềm tin trong những đơn tiếp theo", bà Hạnh cho hay.
Về ngoại ngữ, bà Hạnh cho biết, tiếng Anh của bản thân ở mức hạn chế. Làm việc với khách hàng nước ngoài, bà chủ yếu trao đổi qua WhatsApp, dùng Google Dịch và sử dụng ChatGPT với những văn bản cần diễn đạt chuẩn hơn. Nhiều khách hàng cũng sử dụng tiếng bản địa nên hai bên giao tiếp trực tiếp qua công cụ dịch.
Ông Trần Bình Minh - CEO Công ty TNHH Bình Minh Café cũng thường xuyên dùng Google Dịch để làm việc với khách hàng nói tiếng Ả Rập và các ngôn ngữ tại Trung Đông. Theo ông Minh, cách trao đổi này có thể chậm hơn nhưng người bán theo sát được nội dung khách muốn truyền đạt, hạn chế tình trạng thông tin bị rút gọn qua khâu phiên dịch.
Với các đơn hàng dưới 500 triệu đồng, sẽ tập trung trao đổi kỹ về chất lượng, tiến độ và liên tục gửi hình ảnh, video sản phẩm để tạo niềm tin, sau đó doanh nghiệp mới thương lượng tỷ lệ thanh toán trước. Trường hợp khách chưa chấp nhận trả toàn bộ, tỷ lệ đặt cọc có thể điều chỉnh xuống 80%, 70% hoặc 50%. Đơn hàng lớn khoảng 2-3 container được xử lý theo cách giao từng phần, tiền đặt cọc của toàn bộ đơn hàng được dùng để thực hiện container đầu tiên. Khách thanh toán phần hàng đã giao, doanh nghiệp tiếp tục lấy dòng tiền đó quay vòng cho các container sau.
Ông Hà Quang Vũ - CEO Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Hà Quang lựa chọn cách bóc tách cấu trúc chi phí trong giá bán, thương lượng thời hạn thanh toán với nhà xưởng và tận dụng thời gian được chậm trả cước cho doanh nghiệp logistics để giảm vốn tự có. Theo ông, doanh nghiệp có thể thương lượng với nhà xưởng để thanh toán chậm 7-10 ngày sau khi hàng rời xưởng, khoảng thời gian này tạo điều kiện để doanh nghiệp lấy bộ chứng từ, thu tiền của khách rồi thanh toán lại cho nhà cung cấp.
Một phương án khác là mời khách sang Việt Nam trực tiếp giám sát chất lượng và quá trình đóng hàng. Sau khi kiểm tra hàng, khách có thể thanh toán ngay, doanh nghiệp cũng có thể chia một đơn hàng lớn thành nhiều đợt giao để quay vòng tiền giữa các lần xuất hàng.
Ông Vũ cũng đề cập phương án làm môi giới xuất khẩu, theo đó doanh nghiệp tập trung tìm khách, kết nối giao dịch và hưởng hoa hồng trên đơn hàng thay vì trực tiếp bỏ vốn thực hiện toàn bộ thương vụ.
Theo các chuyên gia, sau 8 tháng, xuất khẩu Việt Nam đạt 374,84 tỷ USD và tăng 22,4%. Trong một thị trường đang mở rộng, công nghệ giúp doanh nghiệp giảm áp lực về ngôn ngữ còn kỹ năng đàm phán và tổ chức dòng tiền giúp giảm gánh nặng vốn. Với người bước vào xuất khẩu, kiến thức nghiệp vụ, chất lượng hàng hóa, uy tín và khả năng thực hiện đúng cam kết vẫn là những điều phải có trước khi nghĩ tới những đơn hàng lớn.
