Dệt may góp lực vào kỷ lục 1.000 tỷ USD xuất nhập khẩu

Giữ nhịp tăng trưởng giữa nhiều biến động

Theo ước tính của Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), 10 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 1.010,6 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ năm 2025, chính thức vượt mốc 1.000 tỷ USD. Kết quả này phản ánh nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời cho thấy hiệu quả từ các chính sách hỗ trợ sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy xuất nhập khẩu của Bộ Công Thương.

Trong cơ cấu xuất khẩu, nhóm hàng công nghiệp chế biến tiếp tục giữ vai trò chủ lực, chiếm 87,4% tổng kim ngạch. Dệt may là một trong những ngành hàng đóng góp quan trọng vào kết quả chung.

Số liệu 9 tháng năm 2026 cho thấy, xuất khẩu dệt may đạt khoảng 37,3 tỷ USD, tăng khoảng 3% so với cùng kỳ. Mức tăng trưởng này đáng chú ý bởi sức mua tại các thị trường lớn phục hồi chưa đồng đều, chính sách thương mại liên tục thay đổi, trong khi doanh nghiệp phải chịu áp lực về giá nguyên liệu, chi phí sản xuất và yêu cầu từ nhà mua hàng quốc tế.

Tại Hội thảo “Thị trường dệt may 2026-2027 và Vật liệu dệt may bền vững” diễn ra gần đây, TS. Hoàng Mạnh Cầm, Chánh Văn phòng HĐQT Tập đoàn Dệt may Việt Nam nhận định, khả năng duy trì đơn hàng là điểm sáng của ngành trong năm 2026.

Cùng đó, việc Mỹ hoàn thuế đối ứng cho các nhà nhập khẩu góp phần cải thiện khả năng tài chính của đối tác, tạo điều kiện duy trì hoạt động đặt hàng. Bên cạnh đó, tâm lý lo ngại chính sách thuế thay đổi khiến nhiều nhà nhập khẩu đẩy sớm đơn hàng trước ngày 24/7 - thời điểm mức thuế theo Điều 122, Đạo luật Thương mại năm 1974 của Mỹ hết hạn. Đây cũng là yếu tố hỗ trợ xuất khẩu dệt may trong một giai đoạn nhất định.

Về lựa chọn nhà cung cấp, khảo sát của Hiệp hội Thời trang Mỹ đối với các nhà mua hàng lớn cho thấy, khoảng 60% doanh nghiệp tham gia đang tìm nguồn cung hoặc đặt hơn 10% đơn hàng từ Việt Nam. Tỷ lệ này cao hơn Trung Quốc và Bangladesh, cho thấy vị trí của doanh nghiệp Việt Nam trong mạng lưới cung ứng toàn cầu.

Năm 2025, xuất khẩu hàng may mặc đạt 46 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm ba quốc gia xuất khẩu mặt hàng này lớn nhất thế giới. Năm 2026, ngành đặt mục tiêu đạt 47-48 tỷ USD. Kết quả này cho thấy dệt may tiếp tục duy trì quy mô sản xuất, xuất khẩu lớn và khả năng thích ứng trước những biến động của thị trường.

Để hỗ trợ doanh nghiệp giữ nhịp tăng trưởng, Bộ Công Thương đã chú trọng theo dõi diễn biến thị trường, tháo gỡ khó khăn trong hoạt động xuất nhập khẩu, thúc đẩy đàm phán thương mại và khai thác các hiệp định thương mại tự do (FTA). Những hoạt động này góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hàng hóa Việt Nam, trong đó có sản phẩm dệt may.

Đáng chú ý, Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (VEFTA) vừa được ký kết tiếp tục mở thêm cơ hội cho hàng dệt may tiếp cận thị trường châu Âu - thị trường lớn thứ hai của ngành.

Tuy nhiên, cơ hội từ các FTA chỉ có thể chuyển hóa thành lợi thế xuất khẩu khi doanh nghiệp đáp ứng được quy tắc xuất xứ. Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam lưu ý, doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến yêu cầu xuất xứ sợi và vải theo quy định của từng hiệp định để bảo đảm khả năng hưởng ưu đãi thuế quan.

Nâng giá trị gia tăng, củng cố năng lực tự chủ chuỗi cung ứng

Với kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 37,3 tỷ USD sau 9 tháng và thời điểm cao điểm sản xuất, giao hàng thường tập trung trong quý IV, ngành dệt may kỳ vọng hoàn thành mục tiêu 47-48 tỷ USD trong năm 2026.

Dù vậy, bước sang năm 2027 và những năm tiếp theo, ngành sẽ phải đối mặt với nhiều sức ép. Tăng trưởng không thể chỉ dựa vào mở rộng quy mô đơn hàng mà cần chuyển mạnh sang nâng cao giá trị gia tăng, tăng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển công nghiệp hỗ trợ và chủ động nguồn cung nguyên phụ liệu.

Hiện nay, sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu khiến doanh nghiệp dễ bị ảnh hưởng khi giá bông, sợi, vải biến động, đồng thời gặp khó trong đáp ứng quy tắc xuất xứ của một số FTA. Vì vậy, việc phát triển nguồn cung trong nước, tăng liên kết giữa các doanh nghiệp sợi, dệt, nhuộm và may mặc có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng tự chủ của toàn ngành.

Bên cạnh đầu tư sản xuất, doanh nghiệp cần hoàn thiện hệ thống quản trị dữ liệu, lưu trữ hồ sơ nguyên liệu, chứng từ xuất xứ và thông tin sản xuất theo từng lô hàng. Đây là cơ sở chứng minh nguồn gốc hàng hóa, đáp ứng yêu cầu của nhà nhập khẩu, đồng thời chủ động ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại và điều tra chống lẩn tránh thuế.

Định hướng này phù hợp với mục tiêu của Bộ Công Thương trong xây dựng Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo dự thảo chiến lược, tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu bình quân giai đoạn 2026-2030 phấn đấu đạt 15-16%/năm, đi cùng yêu cầu nâng cao vai trò của doanh nghiệp trong nước, gia tăng hàm lượng chế biến, công nghệ và giá trị trong hàng xuất khẩu.

Bộ Công Thương cũng xác định các nhiệm vụ trọng tâm là hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu, minh bạch chuỗi cung ứng, thúc đẩy xuất khẩu chính ngạch và đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu. Đây là những nội dung có tác động trực tiếp đến khả năng duy trì đơn hàng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp dệt may.

Ở góc độ phát triển công nghiệp hỗ trợ, tại lễ khai mạc HanoiTex & HanoiFabric 2026, ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) nhấn mạnh yêu cầu chủ động nguồn cung và tăng cường liên kết giữa các ngành. Cùng với đó, doanh nghiệp cần ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào các khâu thiết thực như dự báo nhu cầu, thiết kế mẫu, tối ưu giác sơ đồ, kiểm tra lỗi vải bằng thị giác máy tính, bảo trì dự báo và điều độ dây chuyền.

Việc ứng dụng công nghệ cũng cần đi cùng đào tạo lại người lao động, bảo vệ dữ liệu và kiểm soát chất lượng các quyết định của hệ thống AI, tránh đầu tư dàn trải, thiếu hiệu quả.

Với đóng góp vào kỷ lục 1.010,6 tỷ USD kim ngạch xuất nhập khẩu của cả nước, dệt may tiếp tục khẳng định vai trò của một ngành xuất khẩu chủ lực. Trong giai đoạn tới, sự đồng hành của Bộ Công Thương thông qua hỗ trợ tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy đàm phán thương mại, khai thác hiệu quả các FTA và phát triển công nghiệp hỗ trợ sẽ là những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, duy trì tăng trưởng và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.