 |
| Anh Nguyễn Xuân Tài nói về sản phẩm đưa ra thế giới. |
Biến phụ phẩm nông nghiệp thành sản phẩm thương mại
Sinh năm 1989, tại xã Quý Lộc, tỉnh Thanh Hóa, anh Nguyễn Xuân Tài lớn lên trong gia đình thuần nông, gắn bó với những mùa gặt và những đống rơm vàng trên đồng ruộng. Tốt nghiệp THPT, anh thi đỗ Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội. Sau khi ra trường, anh tiếp tục học văn bằng 2 ngành Quản trị kinh doanh tại Trường Đại học Ngoại thương.
Rời quê ra Hà Nội từ năm 18 tuổi, Tài sớm tự lập bằng nhiều công việc làm thêm. Sau khi tốt nghiệp, anh có 5 năm làm kỹ sư thiết kế tại các doanh nghiệp. Niềm đam mê kỹ thuật cùng khát vọng kinh doanh đã thôi thúc chàng trai xứ Thanh tìm kiếm hướng đi riêng.
Ý tưởng khởi nghiệp đến từ một lần anh tình cờ nhìn thấy hình ảnh sản phẩm mồi nhóm lửa do một người bạn nước ngoài chia sẻ trên mạng. Tìm hiểu thị trường, Tài nhận ra tại Mỹ và nhiều nước châu Âu, người dân vẫn có thói quen sử dụng lò sưởi đốt củi, than. Để nhóm lửa thuận tiện, họ thường sử dụng các sản phẩm mồi lửa chuyên dụng.
Trong khi đó, ở Việt Nam, rơm rạ vốn là nguồn phụ phẩm nông nghiệp dồi dào nhưng ngày càng ít được tận dụng. Trước đây, rơm chủ yếu được dùng làm thức ăn cho trâu, bò. Khi cơ giới hóa phát triển, lượng gia súc giảm, nhiều nơi người dân đốt rơm ngay trên đồng ruộng, vừa gây lãng phí vừa ảnh hưởng đến môi trường.
Từ thực tế ấy, Tài nhận thấy rơm có đặc tính xốp, nhẹ, dễ bắt cháy, phù hợp để nghiên cứu sản xuất mồi nhóm lửa. Nếu tận dụng được nguồn nguyên liệu sẵn có này, anh vừa có thể tạo ra sản phẩm thương mại, vừa mở thêm hướng sử dụng phụ phẩm nông nghiệp.
Năm 2018, anh bắt tay thiết kế dây chuyền, xây dựng xưởng sản xuất tại Thanh Hóa và thành lập Công ty CP Ulstraw. Tên doanh nghiệp được ghép từ hai từ tiếng Anh “ultra” và “straw”, hàm ý về một sản phẩm được tạo ra từ rơm.
Để biến nguyên liệu thô thành những thỏi mồi lửa có kích thước đồng đều, phù hợp đóng hộp và vận chuyển, Tài cùng cộng sự phải nghiên cứu, hoàn thiện quy trình qua nhiều công đoạn. Rơm được thu mua, phơi khô, nghiền nhỏ rồi phối trộn với sáp theo tỷ lệ nhất định. Hỗn hợp tiếp tục được đưa vào khuôn ép, chờ đông cứng, cắt thành từng thỏi trước khi đóng gói.
Chàng trai xứ Thanh Nguyễn Xuân Tài nói về cơ duyên sản xuất mồi nhóm lửa sinh học.
Với chuyên môn kỹ sư thiết kế, Tài trực tiếp nghiên cứu, chế tạo nhiều thiết bị phục vụ sản xuất. Việc chủ động thiết kế máy móc giúp doanh nghiệp từng bước làm chủ quy trình, đồng thời tiết giảm một phần chi phí đầu tư ban đầu.
Nỗ lực khởi nghiệp của Tài và cộng sự được ghi nhận qua các sân chơi dành cho doanh nghiệp trẻ. Cuối năm 2023, dự án giành giải Quán quân toàn cầu cuộc thi Social Business Creation tại Montreal, Canada, với phần thưởng khoảng 38.500 đô la Canada. Năm 2024, nhóm Ulstraw tiếp tục giành giải Quán quân cuộc thi Khởi nghiệp cùng Kawai.
Đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế, tìm lời giải bài toán chi phí
Sau quá trình nghiên cứu thị trường, anh Tài lựa chọn Amazon làm kênh phân phối, đưa sản phẩm Eco Firelighter tiếp cận người tiêu dùng nước ngoài. Đây cũng là bước thử sức của doanh nghiệp trong lĩnh vực thương mại điện tử xuyên biên giới.
Theo anh Tài, ở giai đoạn đầu triển khai quảng cáo trên nền tảng này, sản phẩm nhận được sự quan tâm của khách hàng. Có thời điểm, doanh nghiệp tiêu thụ tới 400 hộp Eco Firelighter trong một ngày. Đến nay, hàng nghìn sản phẩm đã được bán thông qua Amazon.
Tuy nhiên, lượng hàng tiêu thụ bước đầu chưa đồng nghĩa với lợi nhuận ổn định. Khi đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế, doanh nghiệp phải tính toán nhiều khoản chi phí như vận chuyển, lưu kho, phân phối, quảng cáo và xây dựng thương hiệu. Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh, nhất là với một doanh nghiệp khởi nghiệp có nguồn lực còn hạn chế.
Anh Tài bên kho hàng của công ty tại xã Quý Lộc.
Anh Tài cho biết, tổng vốn đầu tư cho dự án đến nay khoảng 1 tỷ đồng. Nhờ tự nghiên cứu, thiết kế máy móc và dây chuyền, doanh nghiệp tiết kiệm được một phần chi phí sản xuất. Dù vậy, các khoản chi để vận hành gian hàng và tiếp cận khách hàng trên sàn thương mại điện tử quốc tế vẫn chiếm tỷ trọng lớn.
Theo tính toán của anh, mỗi hộp mồi nhóm lửa được bán với giá khoảng 13-14 USD, tương đương 300.000-350.000 đồng. Chi phí sản xuất chiếm khoảng 30-40% giá bán, trong khi các khoản phí sàn thương mại điện tử, vận chuyển, lưu kho và quảng cáo chiếm khoảng 45%. Sau khi trừ các chi phí, phần lợi nhuận còn lại chưa cao.
Bài toán đặt ra với Ulstraw là tìm kiếm phương thức phân phối phù hợp hơn, giảm chi phí trung gian và nâng cao sức cạnh tranh. Bên cạnh duy trì kênh bán hàng trực tuyến, doanh nghiệp hướng tới kết nối với các đối tác phân phối trực tiếp tại nước ngoài để mở rộng đầu ra.
“Khi chốt được đơn hàng, tôi sẽ đầu tư mở rộng nhà xưởng, máy móc, nhân công để sản xuất với số lượng lớn. Công ty đã chủ động nghiên cứu máy móc, công nghệ và có lợi thế về nguồn nguyên liệu sẵn có nên có thể nhanh chóng nâng công suất để đáp ứng nhu cầu của đối tác”, anh Tài chia sẻ.
Ông Đặng Văn Hiệp, Bí thư Đảng ủy xã Quý Lộc, đánh giá mô hình sản xuất mồi nhóm lửa từ rơm của anh Nguyễn Xuân Tài là hướng khởi nghiệp sáng tạo, bước đầu cho thấy khả năng khai thác nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương để tạo ra sản phẩm có giá trị thương mại.
Theo ông Hiệp, thời gian tới, chính quyền địa phương sẽ chỉ đạo các ngành chức năng đồng hành, hỗ trợ, tạo điều kiện để anh Tài và doanh nghiệp tiếp tục đổi mới công nghệ, mở rộng sản xuất, phát triển thị trường. Qua đó, góp phần nâng cao giá trị phụ phẩm nông nghiệp, tạo thêm việc làm và thu nhập cho lao động nông thôn.
Từ những cọng rơm quen thuộc trên đồng ruộng, hành trình khởi nghiệp của chàng trai xứ Thanh đang mở ra một hướng đi mới trong khai thác phụ phẩm nông nghiệp. Để mô hình phát triển bền vững, bài toán về thị trường, chi phí phân phối và khả năng mở rộng sản xuất vẫn cần được doanh nghiệp tiếp tục giải quyết.
