 |
| Nhà xe có số điện thoại: 098xxxx201 (giới thiệu ở Thuận Châu, Sơn La) từng bị "bóc phốt" cách đây không lâu trên mạng xã hội. |
Công khai chào mời mua bán
Ngày 27/3/2026, UBND xã Mường Ảng (tỉnh Điện Biên) ban hành Quyết định số 340/QĐ-UBND công bố bệnh dịch tả lợn châu Phi trên địa bàn. Vùng dịch được xác định tại bản Tin Tốc. Cùng với đó là hàng loạt biện pháp khẩn cấp được đặt ra: cấm vận chuyển lợn và sản phẩm từ lợn ra ngoài vùng dịch khi chưa có kết quả xét nghiệm âm tính; tổ chức tiêu hủy 100% lợn ốm chết; tuyên truyền, vận động người dân không giấu dịch, không bán chạy lợn bệnh.
Tìm hiểu của phóng viên, chỉ ít ngày sau thời điểm xã Mường Ảng công bố dịch, trên các nhóm chợ mạng xã hội, những lời rao thu mua lợn “sự cố” vẫn xuất hiện công khai. Không vòng vo, những bài đăng này đi thẳng vào nhu cầu của các hộ chăn nuôi đang có đàn lợn gặp triệu chứng bất thường: thu mua lợn ốm, lợn bỏ ăn, lợn gặp sự cố, hỗ trợ thu hồi vốn, thậm chí có hoa hồng cho người giới thiệu.
Cách rao bán như vậy không đơn thuần là giao dịch vật nuôi thông thường mà nhắm trực tiếp vào những đàn lợn đang có dấu hiệu bất ổn về dịch bệnh, đúng vào thời điểm địa phương đang phải siết chặt các biện pháp kiểm soát. Điều đáng nói là những lời chào mời ấy công khai giữa các nhóm mua bán đông thành viên, như một kiểu “chợ ngầm” hoạt động giữa ban ngày.
"Hà Phủ" một "ba toa" (tự giới thiệu sinh sống tại Mai Sơn, tỉnh Sơn La) vẫn thường xuyên đăng tải các bài viết tìm mua lợn "sự cố", chán ăn... trên các trang mạng xã hội, bất chấp thời điểm dịch bệnh diễn biến phức tạp.
Có là cân bất cần khỏe, bệnh
Từ những số điện thoại xuất hiện trong các lời rao này, khi phóng viên trong vai người có lợn bệnh liên hệ, điều lộ ra không chỉ là ý định thu mua mà còn là sự sành sỏi đến lạnh người của những người trong cuộc.
Qua lời chào mua bán trên mạng xã hội, phóng viên liên hệ với một người tên Đức (thường trú tại phường Noong Bua cũ, tỉnh Điện Biên) có nickname “Đức Búa”. Khi nghe phóng viên mô tả đang có đàn lợn nổi phát ban đỏ, bỏ ăn Đức khẳng định luôn đàn lợn bị tả Châu Phi. "Mình đang bị tả châu Phi, nhiều lắm”, Đức tỏ ra hiểu biết.
Khi được hỏi lợn chết có lấy không, Đức trả lời thẳng: “Lợn chết giờ thì không lấy rồi! Trước thì vẫn lấy bình thường. Bây giờ thì bắt lợn chạy dịch thôi”. Một đầu mối khác ở Thuận Châu, tỉnh Sơn La được phóng viên liên hệ cũng không giấu ý định thu mua lợn dịch. Khi nghe thông tin đàn lợn gần 20 con, có biểu hiện sốt, đỏ, bỏ ăn, thậm chí đã có 2 con chết, người này vẫn nói rất gọn: “Mua chứ có gì đâu? Quan trọng là giá cả thôi chứ quan trọng gì!". Thậm chí, việc định giá còn được tính toán theo mức độ còn tiêu thụ được của đàn lợn: “Lợn nằm thì em mua giá nằm, còn nó đi lại được thì mua giá đi lại”.
Nickname "Đức Búa" đăng tải thông tin trên nhóm "Chợ Mường Ảng".
Quay lại cuộc trao đổi giữa phóng viên và nhân vật tên Đức, khi được hỏi nếu cơ quan chức năng kiểm tra thì có cách nào để hai bên cùng “an toàn” hay không, người này quả quyết: “Có. Mình mua xong là xong thôi. Mình khác có cách của mình”.
Đáng lưu ý, trong chuỗi tiếp cận này, khi một đầu mối trở nên dè chừng, lập tức có đầu mối khác được giới thiệu thay thế. Liên hệ với đầu mối từng bị “bóc phốt” trên mạng xã hội hồi năm 2024 (số điện thoại: 098xxxx201; giới thiệu ở Thuận Châu, Sơn La), sau thời gian ngắn hồ hởi, người này có vẻ cảnh giác rồi lập tức giới thiệu sang một đầu mối khác.
Không lâu sau khi cúp máy, một số điện thoại lạ 086xxxx712 liên tục gọi cho phóng viên để hỏi về đàn lợn và trao đổi cách bán, mua.
Cách chuyền mối, nối số, tiếp lời rất nhanh cho thấy đây không phải giao dịch đơn lẻ của vài cá nhân tự phát mà có dấu hiệu của một mạng lưới làm ăn đã quen tay, biết phối hợp và biết chia sẻ nguồn hàng.
Ngày 29/3, VKSND TP Hà Nội cho biết đã phê chuẩn khởi tố 8 bị can trong vụ gần 300 tấn thịt lợn nhiễm dịch tả lợn châu Phi bị tuồn ra thị trường.
Kết quả điều tra ban đầu cho thấy đường dây này có sự tiếp tay của một số cán bộ kiểm dịch, giúp hợp thức hóa quy trình giết mổ, tiêu thụ lợn bệnh, kể cả lợn đã chết. Từ một lò mổ tại xã Nam Phù (Hà Nội), lực lượng chức năng lần ra Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát. Kết quả kiểm nghiệm xác định một số sản phẩm của doanh nghiệp dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi; đại diện công ty thừa nhận từng cung cấp thực phẩm cho một số trường học trên địa bàn Hà Nội.
