Mở lối học nghề từ trường phổ thông

Để học sinh được hiểu nghề trước khi chọn nghề

Trước khi quyết định học nghề, em Nguyễn Hoàng Hải, xã Tân Minh, tỉnh Ninh Bình từng khá phân vân về hướng đi của mình. Qua tìm hiểu và những chia sẻ từ người thân, Hải quyết định theo học ngành Công nghệ ô tô tại Trường Cao đẳng Công nghiệp Nam Định. Sau một thời gian học tập, Hải nhận thấy đây là lựa chọn phù hợp với bản thân.

“Trước khi chọn học nghề, em cũng phân vân nhiều. Em tìm hiểu thêm qua người thân rồi quyết định học Công nghệ ô tô. Sau một thời gian học, em thấy đây là lựa chọn phù hợp với mình”, Hải chia sẻ.

Câu chuyện của Hải cho thấy, trước mỗi ngã rẽ học tập, thông tin về nghề có ý nghĩa quan trọng. Nếu hiểu biết chỉ dừng ở tên ngành, tên trường hay thông tin tuyển sinh, học sinh khó hình dung công việc thực tế, những kỹ năng cần có cũng như cơ hội sau đào tạo. Vì vậy, hướng nghiệp cần giúp các em hiểu bản thân, hiểu nghề và hiểu nhu cầu thị trường lao động trước khi lựa chọn.

Năm học 2026-2027, ngành Giáo dục Ninh Bình xác định đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục hướng nghiệp từ cấp THCS, giúp học sinh nhận biết năng lực, sở trường, xu hướng nghề nghiệp và nhu cầu nhân lực.

Các trường THCS, THPT được định hướng tăng phối hợp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học trong hoạt động trải nghiệm nghề; cung cấp thông tin về thị trường lao động, ngành nghề mới, kỹ thuật, công nghệ chiến lược và kinh tế xanh.

Một buổi tham quan xưởng thực hành, quan sát người học vận hành máy móc hay trực tiếp thử một thao tác nghề có thể giúp học sinh hình dung cụ thể hơn về công việc mình quan tâm. Qua trải nghiệm, các em có thêm căn cứ để đối chiếu yêu cầu của nghề với sở thích, năng lực bản thân, thay vì lựa chọn chủ yếu qua những thông tin mang tính giới thiệu.

Tỉnh cũng khuyến khích doanh nghiệp tham gia giáo dục hướng nghiệp tại trường phổ thông và các trung tâm GDNN-GDTX. Sự tham gia này giúp học sinh tiếp cận gần hơn với thực tế thị trường lao động, từ vị trí việc làm, yêu cầu kỹ năng đến những thay đổi của công nghệ.

Mở nhiều lối đi sau THCS, THPT

Hướng nghiệp đúng là tiền đề để phân luồng hiệu quả. Phân luồng không phải phân định người học theo những con đường “cao” hay “thấp”, mà là mở ra những lộ trình phù hợp với năng lực, điều kiện và mục tiêu của mỗi học sinh.

Năm học 2025-2026, tỉnh Ninh Bình có 18.296 học viên với 432 lớp tại 23 trung tâm trực thuộc Sở GD&ĐT; 7.102 học viên tại các đơn vị liên kết.

Các trung tâm GDNN-GDTX phối hợp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp tổ chức chương trình giáo dục thường xuyên cấp THPT cho 7.542 học viên.

Năm học 2026-2027, chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 giáo dục thường xuyên là 7.577 học viên, tăng 730 học viên so với năm học trước.

Bên cạnh con đường học THPT theo phương thức thông thường, các lộ trình học tập linh hoạt đang đáp ứng nhu cầu của một bộ phận người học. Theo định hướng năm học 2026-2027, Ninh Bình tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động của các trung tâm GDNN-GDTX, đa dạng hóa chương trình, tăng cường kỹ năng số, ngoại ngữ, kỹ năng nghề nghiệp, khoa học kỹ thuật và khởi nghiệp.

Đáng chú ý, tỉnh xác định tăng cường liên thông giữa giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học; từng bước tổ chức mô hình trung học nghề nhằm mở rộng cơ hội học tập và tăng cường phân luồng sau THCS.

Điều này mở ra cách nhìn rộng hơn về học nghề: lựa chọn giáo dục nghề nghiệp không đồng nghĩa với khép lại con đường học tập, mà có thể là một lộ trình để người học sớm hình thành kỹ năng nghề và tiếp tục nâng cao trình độ khi có nhu cầu.

Để phân luồng thực sự xuất phát từ lựa chọn của người học, hướng nghiệp không thể chỉ bắt đầu ở thời điểm cuối cấp. Học sinh cần được tiếp cận thông tin và trải nghiệm nghề sớm; phụ huynh cần hiểu các lộ trình học tập; nhà trường cần tăng kết nối với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và doanh nghiệp.

Mở lối học nghề từ trường phổ thông, vì thế, không phải hướng học sinh vào một con đường nhất định, mà là giúp các em hiểu mình, hiểu nghề và có đủ thông tin để lựa chọn tương lai phù hợp.