Hoàn thiện hành lang pháp lý cho trường phổ thông nội trú vùng biên

Không chỉ giúp hoàn thiện hành lang pháp lý, Thông tư còn tháo gỡ nhiều vướng mắc trong tổ chức, vận hành, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và bảo đảm cơ hội học tập công bằng cho học sinh ở những địa bàn khó khăn.

Động lực mới cho giáo dục vùng biên

Thời gian qua, nhiều trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới của tỉnh Lai Châu hoàn tất những khâu cuối cùng để khánh thành và chính thức đi vào hoạt động.

Ban giám hiệu, giáo viên các nhà trường và chính quyền địa phương tích cực rà soát cơ sở vật chất, hoàn thiện các hạng mục cuối cùng, sắp xếp nơi ở cho học sinh nội trú, chuẩn bị thiết bị dạy học cũng như xây dựng kế hoạch tổ chức hoạt động sau khi trường chính thức vận hành.

Cùng với chuẩn bị cơ sở vật chất, các nhà trường cũng tập trung nghiên cứu để triển khai các nội dung theo quy định của Thông tư số 12/2026/TT-BGDĐT. Bà Nguyễn Thị Tươi - Phó Hiệu trưởng Trường THCS Núa Ngam, xã Núa Ngam (Điện Biên) cho biết, Thông tư đã nêu rõ cơ cấu tổ chức bộ máy, nhân sự hỗ trợ các hoạt động giáo dục của nhà trường, đồng thời làm rõ những nét đặc thù trong chương trình và kế hoạch giáo dục đối với mô hình trường nội trú.

Bà Tươi nhấn mạnh: Thông tư quy định cụ thể định mức hỗ trợ cho các nhóm đối tượng học sinh, tạo thuận lợi cho nhà trường trong quá trình tổ chức nấu ăn tập trung, chăm sóc và quản lý học sinh nội trú. Bên cạnh đó, việc đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học ngày càng đầy đủ theo quy định của Bộ GD&ĐT cũng là tiền đề quan trọng để đội ngũ giáo viên nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh vùng biên.

Trong khi đó, Trường Phổ thông DTBT THCS Na Ngoi (xã Na Ngoi, Nghệ An) từ tháng 1/2026 đã bắt đầu tổ chức nấu ăn và nghỉ trưa bán trú cho học sinh xã biên giới theo Nghị định 339/2025/NĐ-CP. Ông Nguyễn Công Danh – Hiệu trưởng nhà trường cho biết, trước đây, nhà trường chỉ tổ chức bán trú cho những học sinh thuộc diện Nghị định 66 của Chính phủ.

Các em còn lại không thuộc diện bán trú sẽ đi về nhà sau mỗi buổi học, trong khi giao thông ở vùng cao đường đèo dốc rất vất vả, nhất là khi học 2 buổi/ngày. Vì vậy, khi Nghị định 339 được ban hành áp dụng cho học sinh xã biên giới không thuộc diện Nghị định 66, nhà trường đã lập tức triển khai. Học sinh được ăn trưa, nghỉ tại trường và về nhà sau giờ học buổi chiều. Qua đó, tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh khi tham gia các hoạt động giáo dục toàn diện tại trường, phụ huynh cũng yên tâm, phấn khởi.

Cũng theo ông Danh, hiện nay trường phổ thông nội trú liên cấp xã Na Ngoi trong quá trình xây dựng. Thông tư 12 của Bộ GD&ĐT về tổ chức hoạt động của trường phổ thông nội trú được ban hành có quy định: Học sinh nội trú là học sinh trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền, ăn, ở tại trường để học tập trong tuần, được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo quy định.

Học sinh bán trú buổi trưa là học sinh trường phổ thông nội trú tại các xã biên giới đất liền, ăn và nghỉ trưa tại trường, đi về nhà trong ngày. Điều này phù hợp với các hoạt động mà trường đang triển khai. Đồng thời các chế độ chính sách cho giáo viên, học sinh cũng được quy định rõ ràng, chi tiết.​

Gỡ “nút thắt” tổ chức, vận hành

Tại xã Thông Thụ (Nghệ An), Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS vừa chính thức khởi công với tổng mức đầu tư hơn 238 tỷ đồng, trên diện tích 5ha, dự kiến xây dựng 30 lớp. Trường học mới hiện đại, khang trang sẽ tạo điều kiện học tập và sinh hoạt cho hơn 1.000 học sinh từ các trường trên địa bàn xã và các em xã lân cận có nhu cầu.

Ông Phạm Văn Bắc - Phó Chủ tịch UBND xã Thông Thụ cho biết, chủ trương xây dựng trường nội trú liên cấp là sự quan tâm, đầu tư của Đảng và Nhà nước dành cho giáo dục các xã vùng biên giới. Địa phương đã phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành để triển khai dự án với quyết tâm hoàn thành trong thời gian sớm nhất.

Dự kiến khi trường mới đi vào hoạt động sẽ đưa học sinh của 4 trường Phổ thông DTBT THCS Thông Thụ, DTBT THCS Đồng Văn, Tiểu học Thông Thụ 2 và Tiểu học Đồng Văn về học tập, sinh hoạt. Riêng Trường Tiểu học Thông Thụ 1 do học sinh ở các bản sát biên giới, xa trung tâm nên sẽ xây dựng thành trường dân tộc bán trú để phù hợp nhu cầu thực tiễn.

Ông Bùi Ngọc Thành - Hiệu trưởng Trường THCS Thông Thụ chia sẻ, việc đầu tư xây dựng trường liên cấp hiện đại là niềm vui lớn của bà con và thầy trò. Khi đi vào hoạt động, học sinh nội trú có điều kiện ăn ở, sinh hoạt và học tập tốt hơn; giáo viên có điều kiện gắn bó lâu dài, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục cho con em đồng bào dân tộc vùng biên. Thông tư 12 của Bộ GD&ĐT đã hướng dẫn cụ thể để nhà trường và địa phương chuẩn bị bộ máy, quy chế hoạt động, sẵn sàng vận hành mô hình trường nội trú khi hoàn thành xây dựng.

Thực tế tại Lai Châu và Điện Biên cho thấy, mô hình trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học – THCS được đánh giá phù hợp với điều kiện các xã biên giới. Học sinh sau khi hoàn thành cấp tiểu học có thể tiếp tục học lên THCS trong cùng một môi trường, giúp các em ổn định tâm lý, hạn chế tình trạng bỏ học do phải chuyển trường hoặc đi xa. Đồng thời, nhà trường có điều kiện theo dõi, giáo dục học sinh trong suốt quá trình học tập, từ những năm đầu tiểu học đến khi hoàn thành cấp THCS.

Bên cạnh những thuận lợi, quá trình chuẩn bị đưa các trường vào hoạt động cũng còn một số khó khăn nhất định. Do điều kiện địa lý xa xôi, việc bổ sung trang thiết bị dạy học, hoàn thiện một số hạng mục cơ sở vật chất vẫn cần thêm thời gian và nguồn lực.

Ngoài ra, đội ngũ giáo viên khi nhận nhiệm vụ tại các xã biên giới phải thích nghi với điều kiện sinh hoạt và công tác còn nhiều thiếu thốn. Tuy nhiên, với tinh thần trách nhiệm và tâm huyết với sự nghiệp giáo dục vùng cao, nhiều thầy cô giáo đã chủ động vượt qua khó khăn để cùng nhà trường xây dựng môi trường học tập tốt nhất cho học sinh.​

Nền tảng chất lượng và công bằng giáo dục

Sự xuất hiện của các trường nội trú mới đang mang lại niềm vui và kỳ vọng lớn đối với người dân địa phương. Nhiều phụ huynh bày tỏ sự phấn khởi khi con em mình có điều kiện học tập gần nhà hơn, được chăm sóc, quản lý trong môi trường an toàn và đầy đủ.

Trong thời gian tới, ngành Giáo dục tỉnh Điện Biên, Lai Châu sẽ tiếp tục tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ các trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới ổn định tổ chức và nâng cao chất lượng dạy học. Đồng thời, các nhà trường sẽ phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, lực lượng chức năng và phụ huynh học sinh nhằm xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, gắn giáo dục với thực tiễn đời sống vùng biên giới.

Sự ra đời của Thông tư 12/2026/TT-BGDĐT không chỉ hoàn thiện hành lang pháp lý cho mô hình trường phổ thông nội trú mà còn giải tỏa những băn khoăn trong công tác quản lý tại các địa bàn biên giới. Tại Nghệ An, Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Hạnh Lâm là 1 trong 10 trường khởi công đợt 1, dự kiến hoạt động từ năm học 2026 – 2027. Khác với nhiều địa bàn khác, học sinh là con em dân tộc thiểu số tại đây chiếm rất ít và các trường chưa từng triển khai nội trú hay bán trú.

Ông Lê Văn Giang - Chủ tịch UBND xã Hạnh Lâm cho biết: Vị trí quy hoạch là khu vực trung tâm mới của xã, rộng 6ha và đã hoàn tất giải phóng mặt bằng. Sau khi xây dựng, trường sẽ có quy mô 31 lớp, bảo đảm cho 1.240 học sinh theo học.

Theo lãnh đạo địa phương, Hạnh Lâm là xã biên giới còn nhiều khó khăn, người dân phần lớn đi làm xa để con em lại cho ông bà trông nom nên nhu cầu học nội trú cao. Khi trường nội trú được hoàn thành đưa vào hoạt động sẽ tạo điều kiện nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Về phía địa phương sẽ căn cứ vào các quy định, văn bản hướng dẫn, đặc biệt là Thông tư 12 của Bộ GD&ĐT để xây dựng, vận hành bộ máy tổ chức trường nội trú mới theo phân cấp, phân quyền.

Tại Đồng Tháp, các nhà giáo đánh giá Thông tư 12 là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, bảo đảm không học sinh nào bị bỏ lại phía sau vì rào cản địa lý hay hoàn cảnh khó khăn.

Ông Nguyễn Thanh Tuấn - Hiệu trưởng Trường THCS Thường Phước 1 cho rằng, Thông tư 12 đã tạo hành lang pháp lý rõ ràng, giúp nhà trường chủ động hơn trong quản trị, giảm áp lực điều hành và có cơ sở để bố trí nguồn lực phù hợp.

Việc chuẩn hóa các quy định về an toàn, kỷ luật và nề nếp sinh hoạt nội trú cũng góp phần hình thành lối sống tự lập cho học sinh. “Thông tư 12 không chỉ dừng lại ở các quy định hành chính mà còn khuyến khích các hoạt động giáo dục gắn với điều kiện kinh tế - xã hội và văn hóa địa phương”, ông Tuấn chia sẻ.

Trong khi đó, ông Lê Văn Việt - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thường Lạc 2 nhận định, việc tập trung học sinh về một điểm trường nội trú giúp tiết kiệm nguồn lực và tạo môi trường giao lưu, học hỏi đa văn hóa. Thông tư 12 đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn hóa quy trình vận hành, chăm sóc học sinh, bảo đảm áp dụng chính sách thống nhất và hiệu quả.