Triển vọng từ giống lúa mới Nông dân 1 và Nông dân 2

Giống lúa Nông dân 1 và Nông dân 2 được trồng tại khu nhà lưới của Viện Mekong, Đại học Cần Thơ.

Giống lúa Nông dân 1 và Nông dân 2 ra đời từ Dự án Đa dạng sinh học cho cơ hội, sinh kế và phát triển do Đại học Cần Thơ chủ trì phối hợp các đơn vị liên quan thực hiện, thời gian lưu hành 20 năm. Dự án được Tổ chức Crop Trust (Cộng hòa Liên bang Đức) tài trợ, thời gian triển khai từ 2023-2027, hướng đến công nhận và phát triển các giống lúa mới từ những dòng vật liệu ưu tú có nguồn gốc từ lúa hoang dại, kết hợp khai thác nguồn gen lúa cổ truyền.

Dự án trên được tiếp nối và phát huy các kết quả của Dự án Nông nghiệp thích ứng Biến đổi khí hậu thực hiện từ 2018-2021. Qua đó, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học nông nghiệp, mở rộng nguồn vật liệu cho chọn tạo giống và tạo thêm lựa chọn giống lúa thích ứng cho sản xuất tại ĐBSCL. Dự án đã bước vào giai đoạn đánh giá giữa kỳ và đạt nhiều kết quả tích cực. Bốn giống lúa gồm Nông dân 1, Nông dân 2, Nông dân 20 và Nông dân 26 đã được cấp bằng bảo hộ giống cây trồng. Bốn giống lúa khác đang tiếp tục được khảo nghiệm VCU (giá trị canh tác và giá trị sử dụng) và DUS (tính khác biệt, tính đồng nhất và tính ổn định). Dự án đang hoàn thiện các hồ sơ, thủ tục để được bảo hộ và lưu hành thêm các giống lúa mới có triển vọng thuộc 40 giống lúa đã được chọn tạo (Nông dân 1 đến Nông dân 40). Sản xuất hạt giống nguyên chủng Nông dân 1, Nông dân 2 và phối hợp các đơn vị, doanh nghiệp giống triển khai sản xuất thử và tăng cường truyền thông, quảng bá sản phẩm.

Theo PGS.TS Huỳnh Quang Tín, Viện Mekong, Đại học Cần Thơ, nhờ kế thừa gen quý từ lúa hoang, hai giống lúa Nông dân 1 và Nông dân 2 có khả năng năng chịu hạn, chịu phèn và chống chịu tốt bệnh đạo ôn, cháy lá, bạc lá và rầy nâu. Các giống lúa Nông dân thử nghiệm tại vùng nhiễm mặn ĐBSCL cũng cho kết quả phát triển tốt.

Ông Nguyễn Anh Dũng, Giám đốc Hợp tác xã giống Nông nghiệp Định An ở xã Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp, cho biết: “Qua quá trình tham gia sản xuất khảo nghiệm các giống Nông dân 1 và Nông dân 2 tại địa phương, lúa có khả năng chống chịu tốt với sâu bệnh và các yếu tố thời tiết bất lợi. Lúa cứng cây và ít đỗ ngã, năng suất vụ đông xuân có thể đạt hơn 7 tấn/công. Đặc biệt, lúa Nông dân 2 cho gạo có mùi thơm nhẹ, ăn khá ngon. Đây là giống lúa có tiềm năng phát triển sản xuất, xuất khẩu, cần tăng cường quảng bá và tạo chuỗi liên kết...”. Theo ông Phan Văn Oanh ở phường Long Bình, TP Cần Thơ, tham gia sản xuất trình diễn lúa Nông dân 1, Nông dân 2 cho thấy các giống lúa này có khả năng kháng sâu bệnh khá tốt, ít phun thuốc bảo vệ thực vật. Các giống lúa này cũng chống chịu tốt với các điều kiện sản xuất bất lợi.

Bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh, chuyên viên Cục trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho rằng: “Giống lúa Nông dân 1 và Nông dân 2 được công nhận lưu hành là cơ sở pháp lý quan trọng để tiếp tục tổ chức sản xuất, trình diễn, đánh giá. Để giống lúa thực sự mang lại hiệu quả cho nông dân, cần đồng thời giải quyết ba yêu cầu. Đó là giống phải phù hợp với điều kiện sản xuất, sản phẩm phải đáp ứng nhu cầu của thị trường và phải hình thành được chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ”.

Cũng theo bà Hạnh, qua khảo nghiệm, 2 giống lúa có sự khác biệt tương đối rõ về đặc tính chất lượng. Vì vậy, định hướng phát triển không nên giống nhau mà cần xác định đúng phân khúc sử dụng và thị trường tiêu thụ của từng giống. Đối với giống Nông dân 1, có thời gian sinh trưởng khoảng 100-105 ngày trong vụ đông xuân và và 97-102 ngày trong vụ hè thu. Năng suất khảo nghiệm đạt khoảng 6,29-7,44 tấn/ha trong vụ đông xuân và 4,9-6,70 tấn/ha vụ hè thu. Hạt gạo có chiều dài khoảng 6,98-7,02mm, có hàm lượng amylose tương đối cao, từ 26,51-27,3%, độ bền gel cứng và độ trắng bạc cao. Nông dân 1 không nên định vị chủ yếu ở phân khúc gạo mềm, dẻo dùng cho bữa ăn thông thường mà cần được nghiên cứu, đánh giá sâu hơn theo hướng làm nguyên liệu cho chế biến.

Nông dân 2 là giống có thời gian sinh trưởng ngắn, khoảng 95-100 ngày trong vụ đông xuân và 100-105 ngày trong vụ hè thu. Năng suất khảo nghiệm đạt khoảng 6,04-6,92 tấn/ha trong vụ đông xuân và 4,75-6,10 tấn/ha trong vụ hè thu. Giống có hạt gạo dài khoảng 6,81-6,91mm, hàm lượng amylose thấp, từ 15,2-16,4%, cơm mềm, có mùi thơm nhẹ, vị khá ngon và màu cơm trắng. Đây là những đặc tính phù hợp với xu hướng tiêu dùng gạo chất lượng cao và có tiềm năng tham gia phân khúc gạo phục vụ xuất khẩu.

Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG