Liên kết trồng lúa chất lượng cao, phát thải thấp 

Từ thành công thí điểm, nông dân Cần Thơ đang tích cực liên kết với doanh nghiệp để nhân rộng mô hình trồng lúa chất lượng cao và phát thải thấp. Trọng tâm là xây dựng chuỗi liên kết bền chặt, ứng dụng công nghệ và công cụ số nhằm quản lý minh bạch vùng nguyên liệu, từ đó tạo ra những sản phẩm đạt chuẩn gạo xanh, phát thải thấp, đáp ứng nhu cầu thị trường hiện đại.

Mô hình trồng lúa chất lượng cao và phát thải thấp vụ hè thu 2026 tại HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Kiến Thành.

Việc tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã (HTX) trồng lúa với doanh nghiệp là nền tảng quan trọng giúp nông dân an tâm phát triển vùng sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Đây cũng là điều kiện thiết yếu để Cần Thơ thực hiện thành công Đề án phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng ĐBSCL đến năm 2030 (Đề án 1 triệu héc-ta lúa). Thực tế chứng minh, các mô hình thí điểm đạt hiệu quả cao thời gian qua đều có sự tham gia tích cực của doanh nghiệp trong liên kết và bao tiêu sản phẩm.

HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Kiến Thành ở xã Vị Thanh 1, hiện có hơn 270 thành viên và hộ dân liên kết sản xuất, tổng diện tích canh tác lúa hơn 300ha. Trong các vụ lúa vừa qua, HTX đã có 100ha lúa tham gia mô hình sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp.

Ông Huỳnh Văn Dũng, Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Kiến Thành, cho biết: “Mô hình đã giúp nông dân đẩy mạnh cơ giới hóa và áp dụng các tiến bộ khoa học, công nghệ mới giúp tiết kiệm nhân công, giảm lượng sử dụng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nước tưới. Qua đó, chi phí sản xuất giảm mạnh, lợi nhuận tăng 30% so với ngoài mô hình. Đặc biệt, nông dân tham gia vào mô hình rất an tâm vì có các doanh nghiệp tham gia cung cấp các loại vật tư đầu vào và bao tiêu đầu ra. Tới đây HTX tiếp tục tăng cường liên kết với doanh nghiệp để mở rộng vùng lúa thực hiện mô hình”.

Theo ông Nguyễn Anh Hốt, Giám đốc HTX Thành Đạt ở xã Vị Thủy, HTX đang tích cực kết nối và tăng cường liên kết với các doanh nghiệp để xây dựng vùng nguyên liệu sản xuất lúa chất lượng cao và phát thải thấp. Với hơn 130 thành viên và hộ dân liên kết sản xuất, HTX có tổng diện tích canh tác lúa hơn 100ha. HTX đang hướng đến đưa tất cả các diện tích lúa này tham gia Đề án 1 triệu héc-ta lúa nên rất cần doanh nghiệp tham gia bao tiêu toàn bộ sản phẩm để nông dân an tâm đầu tư sản xuất.

Đề án 1 triệu héc-ta lúa là chủ trương lớn của Chính phủ nhằm tái cơ cấu ngành lúa gạo. Tại Cần Thơ, đề án được triển khai trên quy mô hơn 170.877ha với 171 HTX và tổ hợp tác tham gia. Sau hơn 2 năm thực hiện, các mô hình thí điểm đã khẳng định hiệu quả thiết thực về cả kinh tế và môi trường.

Theo bà Nguyễn Thanh Thúy, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, các mô hình giúp giảm 40-50% lượng giống gieo sạ, lượng phân đạm giảm trên 30%, số lần phun thuốc giảm 2-3 lần, lượng nước tưới giảm 30-40%, lợi nhuận của người sản xuất tăng từ 1,3-6,5 triệu đồng/ha, đồng thời giảm góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

Từ thành công này, Cần Thơ từng bước xây dựng các vùng nguyên liệu lúa chất lượng cao và phát thải thấp, ứng dụng công nghệ số để quản lý minh bạch, tạo sản phẩm đạt chuẩn "Gạo Việt xanh, phát thải thấp" và hướng tới thị trường tín chỉ carbon.

Thời gian tới, ngành nông nghiệp thành phố tiếp tục phối hợp với các viện, trường, doanh nghiệp và tổ chức quốc tế để hỗ trợ nông dân mở rộng mô hình. Trọng tâm là thúc đẩy liên kết chuỗi, gắn phát triển vùng nguyên liệu với việc xây dựng mã số vùng trồng và nâng cao năng lực cho các HTX, quyết tâm thực hiện thắng lợi Đề án 1 triệu héc-ta lúa trên địa bàn.

Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG