Canh tác lúa thông minh, nền tảng của nông nghiệp xanh, hiện đại
Việt Nam đã chuyển mình từ một quốc gia thiếu lương thực thành cường quốc xuất khẩu gạo thế giới. Tuy nhiên, ngành lúa gạo ĐBSCL đang đối diện với "thách thức kép": những tác động phi truyền thống từ biến đổi khí hậu (xâm nhập mặn, hạn hán kéo dài) và yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường toàn cầu về chất lượng, giảm phát thải...
Việt Nam đã chuyển mình từ một quốc gia thiếu lương thực thành cường quốc xuất khẩu gạo thế giới. Tuy nhiên, ngành lúa gạo ĐBSCL đang đối diện với "thách thức kép": những tác động phi truyền thống từ biến đổi khí hậu (xâm nhập mặn, hạn hán kéo dài) và yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường toàn cầu về chất lượng, giảm phát thải... Do đó, ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ vào sản xuất là đòi hỏi tất yếu.
Trình diễn thiết bị bay không người lái tại Viện Lúa ĐBSCL.
Với vai trò tiên phong của một cơ quan nghiên cứu khoa học về cây lúa và các giải pháp canh tác lúa bền vững, Viện Lúa ĐBSCL đã nghiên cứu và chuyển giao thành công nhiều giống lúa phù hợp với điều kiện canh tác của vùng, góp phần quan trọng đưa năng suất lúa trung bình từ 4 tấn/ha (năm 1995) lên trên 6 tấn/ha như hiện nay.
Đồng hành cùng bộ giống mới là các gói kỹ thuật canh tác bền vững, Viện Lúa ĐBSCL phối hợp các địa phương triển khai rộng rãi chương trình "3 giảm, 3 tăng", "1 phải, 5 giảm", "1 phải, 6 giảm" và quy trình quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Các giải pháp này giúp nông dân chủ động kiểm soát nước, giảm mạnh lượng lúa giống gieo sạ, phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, đáp ứng đúng xu hướng sản xuất lúa gạo an toàn.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Thúy Kiều Tiên, Phó Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL, đột phá về công nghệ trong sản xuất lúa hiện nay là việc đưa thiết bị bay không người lái (drone) vào các khâu then chốt. Drone đảm nhận việc sạ h àng thưa đồng đều, rải phân bón lót, bón thúc và phun thuốc phòng trừ sâu bệnh với độ chính xác cao. Nghiên cứu của Viện Lúa ĐBSCL cho thấy công nghệ này giúp tiết kiệm tới 30% lao động phổ thông, đồng thời bảo vệ sức khỏe nông dân nhờ hạn chế tiếp xúc trực tiếp với hóa chất.
Bộ giống thích ứng tốt cùng cơ giới hóa và quy trình canh tác tiên tiến là nền tảng sống còn của hạt gạo ĐBSCL. Trong đó, khoa học - công nghệ là “chìa khóa vàng” giúp toàn chuỗi giảm chi phí, tăng lợi nhuận và kiến tạo nền nông nghiệp xanh, phát thải thấp của ĐBSCL trước biến đổi khí hậu.
Bài, ảnh: MINH HUYỀN
