Chìa khóa để nông nghiệp ĐBSCL chuyển từ lượng sang chất

Những năm qua, hoạt động nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng khoa học công nghệ (KHCN), công nghệ số vào sản xuất nông nghiệp tại ĐBSCL đã đạt được nhiều thành quả nổi bật. Các địa phương trong vùng đã ban hành nhiều kế hoạch, đề án tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng ứng dụng KHCN tiên tiến, công nghệ số vào sản xuất nông nghiệp, chế biến nông sản nhằm chuyển trọng tâm từ sản lượng sang chất lượng và hiệu quả.

Ứng dụng máy sạ hàng kết hợp vùi phân trong sản xuất lúa tại TP Cần Thơ.

Nhiều chuyển biến

Theo TS Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, được đánh giá là một trong ba đồng bằng dễ tổn thương nhất thế giới trước biến đổi khí hậu, các địa phương trong vùng ĐBSCL đã bước đầu nghiên cứu, ứng dụng AI trong dự báo lũ và xâm nhập mặn.

“Bằng cách tích hợp dữ liệu vệ tinh, cảm biến IoT và mô hình khí hậu, hệ thống có thể dự báo sớm tình trạng ngập lụt và mặn hóa đất nông nghiệp, giúp chính quyền và nông dân có thời gian điều chỉnh kế hoạch sản xuất. Thực tế này cho thấy, khi công nghệ được triển khai đúng cách không chỉ giảm thiểu rủi ro trước mắt mà còn nâng cao khả năng chống chịu lâu dài, đảm bảo sinh kế và an ninh lương thực cho hàng triệu người dân. Bên cạnh đó, việc ứng dụng các thiết bị bay không người lái (UAV/drone) trong nông nghiệp trở nên phổ biến. Dịch vụ phun thuốc thuê bằng drone gắn camera AI với khoảng 3.000 thiết bị hoạt động trên 1,5 triệu héc-ta đất canh tác của vùng. Đây là cơ hội lớn tiếp cận và khai thác sớm tiềm năng kinh tế không gian tầm thấp, vốn được xem là mô hình kinh tế tiềm năng tại Việt Nam”, TS Nguyễn Đức Hiển cho biết.

Theo PGS.TS Châu Minh Khôi, Trường Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ, trong số các giải pháp KHCN hiện đại, công nghệ sinh học và kinh tế tuần hoàn nổi lên như hai trụ cột hỗ trợ quá trình chuyển đổi mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng carbon thấp. Công nghệ sinh học cung cấp công nghệ tạo giống, xử lý môi trường, tối ưu hóa dinh dưỡng và giảm phụ thuộc hóa chất. Trong khi đó, kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp tài nguyên được sử dụng tối ưu, giảm thiểu chất thải và mọi đầu ra của quá trình sản xuất đều được tái sử dụng, tái chế hoặc tái sinh để quay trở lại hệ thống sản xuất, thay vì bị thải bỏ như trong sản xuất nông nghiệp truyền thống.

Đóng trên địa bàn TP Cần Thơ, những năm qua, Viện Lúa ĐBSCL đã lai tạo và phát triển nhiều giống lúa mới (OM18, OM 5451…) có thời gian sinh trưởng ngắn; năng suất, chất lượng cao (thơm, tỷ lệ gạo nguyên cao, hàm lượng amylose thấp); khả năng chống chịu tốt (kháng sâu bệnh chính, điều kiện môi trường bất thuận). Bên cạnh đó, Viện Lúa còn chú trọng công tác chuyển giao quy trình kỹ thuật canh tác, với 12 quy trình kỹ thuật và đã được công nhận ở cấp quốc gia. Gần đây, mô hình ứng dụng drone sạ lúa với mật độ 60 kg/ha và 2 lần bón phân giúp tiết kiệm công lao động (giảm 30% tiền công gieo sạ, bón phân và phun thuốc khi áp dụng drone), giảm sâu bệnh, vẫn đảm bảo năng suất và hiệu quả kinh tế.

Đi vào chiều sâu

Với tiềm năng, lợi thế vốn có, ĐBSCL hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm nông nghiệp hiện đại, ứng phó biến đổi khí hậu, tập trung vào nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp tuần hoàn, du lịch sinh thái…

Để đạt được mục tiêu trên, theo TS Nguyễn Đức Hiển, các địa phương cần xác định rõ thế mạnh và lĩnh vực kinh tế trọng điểm, từ đó có giải pháp phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp chính xác, hệ thống giám sát, phân tích và cơ sở hạ tầng hỗ trợ; đẩy mạnh sử dụng công nghệ như AI, IoT và phân tích dữ liệu để cải thiện việc giám sát đất, đánh giá sức khỏe cây trồng và quản lý nước... Cần nghiên cứu các mô hình kinh tế mới ứng dụng công nghệ cao và phù hợp với đặc điểm phát triển kinh tế của vùng như mô hình kinh tế không gian tầm thấp; mạnh dạn tham mưu, đề xuất cấp có thẩm quyền cho áp dụng cơ chế đặc thù, thí điểm, thử nghiệm, “sandbox” và hiệu quả hơn nữa là gắn cơ chế này với các đề án, chương trình lớn của quốc gia đã và đang triển khai tại đây.

Một số ý kiến cho rằng, các tỉnh, thành vùng ĐBSCL cần đẩy mạnh hợp tác công - tư, trong đó tạo không gian hợp tác giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và cộng đồng để thử nghiệm và triển khai các sáng kiến mới như du lịch xanh, kinh tế tuần hoàn trong nông, lâm, thủy sản, kinh tế số... Về giải pháp cải tiến quản lý đất và bón phân, PGS.TS Châu Minh Khôi cho rằng, các giải pháp cần được áp dụng kết hợp để nâng cao hiệu quả trong từng điều kiện thực tế như giảm lượng phân bón vô cơ, giảm mật độ gieo sạ (áp dụng sạ cụm), bón vùi phân, bón biochar và phân compost (kết hợp hoặc riêng lẻ), bón phân Si (vùng nhiễm mặn), áp dụng tưới ngập khô xen kẽ (vùng đất phù sa, mặt ruộng bằng phẳng).

Riêng đối với cây lúa, PGS.TS Nguyễn Thúy Kiều Tiên, Phó Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL, nhấn mạnh: “Việc triển khai đồng bộ các giải pháp về cơ chế, chính sách, liên kết chuỗi giá trị, chuyển giao công nghệ, phát triển thị trường sẽ tạo nền tảng vững chắc cho phát triển lúa gạo chất lượng cao theo hướng bền vững, hiệu quả và lâu dài. Chẳng hạn, về cơ chế, chính sách cần hoàn thiện chính sách hỗ trợ như sản xuất thử, hoàn thiện công nghệ, nhân rộng mô hình. Ngoài ra, các định hướng nghiên cứu cần gắn với nhu cầu thị trường, xác định mục tiêu nghiên cứu từ nhu cầu sản xuất, nhu cầu thị trường, hợp tác chia sẻ lợi nhuận với doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cần tăng cường liên kết các tác nhân chuỗi giá trị lúa gạo là Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp và người nông dân trên cơ sở bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các bên”.

Bài, ảnh: MỸ THANH

Nguồn: https://baocantho.com.vn/chia-khoa-de-nong-nghiep-dbscl-chuyen-tu-luong-sang-chat-a197800.html

Chìa khóa để nông nghiệp ĐBSCL chuyển từ lượng sang chất

Hộ làm khô truyền thống tất bật chuẩn bị nguồn hàng dịp Tết

Trồng màu trên bờ ao tôm cho thu nhập khá

Lúa ST25 thích nghi hiệu quả trên đồng đất Tây Nguyên

TP Cần Thơ: 156.514 hộ đạt danh hiệu nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi