Số hóa vùng trồng, đổi mới tư duy sản xuất 

Trước sự kiểm dịch khắt khe của thị trường xuất khẩu, TP Cần Thơ đang đẩy mạnh số hóa gắn với quản lý mã số vùng trồng. Đây được xem là chìa khóa minh bạch quy trình sản xuất, giúp nông sản địa phương tự tin vươn xa.

Hợp tác xã Nhãn Nhơn Nghĩa ở xã Nhơn Ái được cấp mã số vùng trồng để xuất khẩu sang Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc, Úc.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, tính đến tháng 8-2026, thành phố có 547 mã số vùng trồng, tổng diện tích 11.212ha với 9.606 hộ và 125 mã số cơ sở đóng gói của 19 công ty/doanh nghiệp. Thực hiện Nghị định số 38/2026/NĐ-CP ngày 24-1-2026 của Chính phủ, quy định về nhập khẩu cây mang theo bầu đất và mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và mới đây nhất là Nghị quyết 36/2026/NĐ-CP, ngày 31-7-2026 của Chính phủ về đơn giản hóa thủ tục hành chính cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, ngành Nông nghiệp thành phố nhanh chóng vào cuộc, tạo bước đột phá chiến lược về cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực nông nghiệp.

Theo bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các cấp, ngành thành phố đang tập trung đẩy mạnh quá trình số hóa, đơn giản hóa thủ tục hành chính về đăng ký cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, chuyển đổi phương thức từ tiền kiểm sang quản lý bằng dữ liệu điện tử và hậu kiểm. Điều này nhằm hỗ trợ tối đa cho nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp rút ngắn thời gian làm hồ sơ, tiết kiệm chi phí nhưng vẫn đảm bảo kiểm soát chặt chẽ chất lượng nông sản xuất khẩu. Đặc biệt, với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đội ngũ cán bộ phụ trách nông nghiệp tại xã, phường có vai trò rất quan trọng trong theo dõi địa bàn, hướng dẫn người dân nâng cao ý thức tuân thủ, minh bạch hóa quy trình sản xuất và xây dựng thương hiệu nông sản bền vững.

Theo ông Châu Thanh Triều, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao Sông Hậu, xã Thới Hưng, đăng ký mã số vùng trồng không đơn thuần là thủ tục hành chính để xuất khẩu, mà cốt lõi là cam kết chịu trách nhiệm pháp lý và đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng trong và ngoài nước. Để phát huy đúng ý nghĩa này, ngành Nông nghiệp thành phố cần tiếp tục đẩy mạnh truyền thông nông dân hiểu rõ và có trách nhiệm đến cùng với chất lượng sản phẩm mình tạo ra. Đồng thời, cần có cơ chế hỗ trợ và phân loại thị trường, cơ quan quản lý và người tiêu dùng cần ưu tiên các sản phẩm đạt chuẩn. Cần chấm dứt tình trạng "cào bằng" giá cả giữa nông sản có mã số vùng trồng và hàng trôi nổi nhằm bảo vệ quyền lợi và tạo động lực cho những người sản xuất chân chính.

Nhiều hợp tác xã sản xuất lúa cũng bày tỏ sự quan tâm và mong muốn nhanh chóng tiếp cận đăng ký mã số vùng trồng để khẳng định uy tín thương hiệu nông sản. Ông Nguyễn Văn Cảnh, Giám đốc kiêm Đại diện Ban quản trị Hợp tác xã Hương Cảnh, phường Ngã Năm, cho biết: Hợp tác xã luôn tuân thủ quy trình canh tác an toàn theo hướng dẫn của ngành Nông nghiệp và rất quyết tâm để có được mã số vùng trồng. Từ đó khẳng định uy tín, thương hiệu, đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định xuất khẩu gạo trực tiếp thay vì bán qua các trung gian thương mại. Hiện vướng mắc lớn nhất của các hợp tác xã không phải là quy trình canh tác, mà chính là khâu số hóa thủ tục giấy tờ để gửi lên hệ thống đăng ký trực tuyến.

Bà Phạm Thị Minh Hiếu, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ, chia sẻ: Chi cục sẽ triển khai đồng loạt việc đăng ký mã số vùng trồng, tạo mọi điều kiện thuận lợi để xây dựng những vùng sản xuất thực sự minh bạch, an toàn và đảm bảo chất lượng. Trong quá trình quản lý vùng trồng, nếu phát hiện sai sót về mặt quy trình kỹ thuật, cán bộ sẽ kịp thời hướng dẫn và hỗ trợ nông dân khắc phục. Khi quản lý tốt, xây dựng được vùng nguyên liệu đạt chuẩn chất lượng cao sẽ là cơ sở vững chắc để tham gia vào các đơn hàng xuất khẩu quy mô lớn. Hay khi thị trường quốc tế có nhu cầu ngành chức năng sẽ ưu tiên lựa chọn và gửi hồ sơ của những vùng đủ điều kiện này để đăng ký xuất khẩu ngay.

Theo bà Nguyễn Thị Giang, thời gian tới, việc cấp, quản lý mã số vùng trồng phải đi vào liên kết thực chất và trở thành trách nhiệm của tất cả các chủ thể tham gia, từ người sản xuất, doanh nghiệp cho đến công tác quản lý của cơ quan nhà nước. Ngành Nông nghiệp thành phố sẽ tăng cường công tác quản lý mã số vùng trồng để liên kết sản xuất, tiêu thụ. Đồng thời, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ nhằm hỗ trợ nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển các sản phẩm chủ lực của TP Cần Thơ.

Bài, ảnh: MINH HUYỀN